### Kapitulli 1 – Sekreti që vajza ime e vogël e mbajti të fshehur për të mos më humbur buzëqeshjen
Kur u ktheva në shtëpi tri orë më herët se zakonisht, nuk e kisha idenë se ajo që do të shihja atë pasdite do të ndryshonte përgjithmonë jetën time. Kisha menduar vetëm të kaloja pak kohë me vajzën time, ta surprizoja dhe ndoshta ta çoja për të ngrënë akullore, siç bënim dikur. Por, sapo hapa derën e bodrumit, dëgjova një zë të vogël që më bëri të ndaloja në vend.
– Isha sjellë mirë sot, babi. Të lutem, mos u zemëro me mua.
Ishte zëri i Anës, vajzës sime shtatëvjeçare. Ajo ishte ulur në një cep të bodrumit, me gjunjët e mbledhur pranë gjoksit dhe e mbështjellë me jelekun e vjetër të nënës së saj. Jeleku ishte i Norës, gruas sime që kishte ndërruar jetë dy vite më parë. Ana e mbante pranë vetes sikur të ishte e vetmja gjë që mund ta mbronte nga gjithçka që po i ndodhte.
– Ana? – thashë me zë të ulët. – Zemër, çfarë po bën këtu?
Ajo ngriti kokën me ngadalë. Kur më pa, nuk vrapoi drejt meje siç bënte gjithmonë. Përkundrazi, u përpoq të rregullonte flokët, fshiu fytyrën me mëngën e bluzës dhe më pa me një frikë që nuk e kisha parë kurrë më parë tek ajo.
– Nuk po bëja asgjë të keqe, babi. Po rrija këtu sepse Felicia më tha të mos dilja derisa të vinte ajo.
Nuk kuptova menjëherë çfarë po më thoshte. Felicia ishte gruaja ime e dytë. Kishim një vit e gjysmë që ishim martuar dhe unë besoja se ajo ishte bërë një pjesë e mirë e jetës sonë. Të paktën kështu kisha dashur të besoja.
– Po pse je e mbështjellë me jelekun e mamit? – e pyeta, ndërsa iu afrova.
Ana uli sytë dhe e shtrëngoi edhe më fort veshjen.
– Sepse më merr malli për të. Kur e mbaj veshur, më duket sikur mami është pranë meje.
U ula përballë saj dhe ia mora duart në duart e mia. Ishin të ftohta. Ajo kishte veshur çorape të holla dhe bluzën e saj të zakonshme, ndërsa bodrumi ishte i ftohtë edhe gjatë ditëve të pranverës.
– Pse nuk dole lart? Nuk është mirë të rrish këtu vetëm.
– Sepse nuk duhet ta mërzis Felician, babi. Ajo ka shumë punë dhe unë duhet të sillem mirë.
Ajo e tha këtë fjali me një seriozitet që nuk i shkonte aspak një fëmije shtatëvjeçar. Në atë çast ndjeva diçka të çuditshme në stomak. Nuk ishte thjesht shqetësim. Ishte ndjenja se kishte diçka që nuk po e dija për vajzën time.
Unë quhem Bolton Macklemore dhe deri atë ditë kisha menduar se po bëja gjithçka që mundesha për familjen time. Punoj si menaxher në një kompani ndërtimi në Brighton dhe shumicën e ditëve kthehem në shtëpi pas orës gjashtë. Puna më merr shumë kohë, por gjithmonë jam përpjekur që Ana të mos ndiente mungesën e asgjëje.
Nëna e saj, Nora, kishte qenë njeriu më i mirë që kisha njohur. Kishim kaluar tetë vite të bukura së bashku, derisa një sëmundje e rëndë na e mori atë shumë shpejt. Ana ishte vetëm pesë vjeçe kur humbi nënën dhe për një kohë të gjatë e kërkonte në çdo cep të shtëpisë.
Mbaj mend netët kur më zgjonte duke qarë dhe më pyeste nëse mami do të kthehej. Nuk dija si t’ia shpjegoja një fëmije të vogël se disa njerëz nuk kthehen më. E përqafoja dhe i premtoja se do të isha gjithmonë pranë saj.
Kur takova Felician, mendova se ndoshta jeta po na jepte një mundësi të re. Ajo ishte e sjellshme, e rregullt dhe dinte të fliste me njerëzit. Në fillim tregonte shumë kujdes për Anën. I blinte lodra, i përgatiste ushqimin dhe shpesh e merrte me vete për të bërë pazar.
Kur më tha se e donte vajzën time sikur të ishte e saja, unë e besova. Ndoshta kisha aq shumë nevojë që Ana të kishte një figurë tjetër familjare pranë, saqë nuk vura re disa gjëra që duhej t’i kisha kuptuar më herët.
– Babi, a mund të shkojmë lart tani? – më pyeti Ana, duke më ndërprerë mendimet.
– Sigurisht, zemër. Por dua të më tregosh pse ishe këtu.
Ajo u ngrit ngadalë, rregulloi jelekun e Norës dhe më dha dorën. Kur u përkul për të marrë një lodër nga dyshemeja, pashë se nga xhepi i jelekut i kishte dalë një cep letre.
– Çfarë ke aty? – e pyeta.
Ana e futi menjëherë dorën në xhep.
– Asgjë, babi. Është vetëm një fletore e vogël.
– Mund ta shoh?
Për disa sekonda nuk foli. Pastaj më pa drejt në sy dhe tundi kokën.
– Jo tani. Të lutem.
Nuk doja ta detyroja. Mendova se ndoshta kishte shkruar disa gjëra për nënën e saj dhe nuk dëshironte që dikush t’i lexonte. E lashë të shkonte përpara meje dhe u ngjitëm në kuzhinë.
Sapo dolëm, pashë se shtëpia ishte jashtëzakonisht e pastër. Gjithçka ishte në vendin e vet dhe mbi tavolinë kishte një vazo me lule të freskëta. Në fillim mendova se Felicia kishte pasur mysafirë ose kishte vendosur të bënte një pastrim të përgjithshëm.
– Ku është Felicia? – pyeta.
– Ka dalë, babi. Më tha se do të kthehet më vonë.
– A të ka përgatitur drekën?
Ana tundi kokën.
– Unë e bëra vetë një sanduiç.
U ktheva nga ajo.
– Ti e bëre vetë?
– Po. Nuk doja ta shqetësoja.
E putha në ballë dhe i thashë se do t’i përgatisja diçka për të ngrënë. Ajo u ul në karrigen e saj dhe më shikonte teksa përgatisja ushqimin. Nuk kërkoi asgjë tjetër, as nuk më tregoi ndonjë histori nga shkolla, siç bënte zakonisht.
Kur ia vendosa pjatën përpara, vura re se po hante shumë ngadalë.
– A nuk je e uritur?
– Jam, babi.
– Atëherë ha sa të duash. Nuk kemi pse nxitojmë.
Ajo buzëqeshi pak, por menjëherë e uli kokën.
Pas drekës vendosa të mos kthehesha në punë. I shkrova kolegut tim se do të merresha me disa punë nga shtëpia. Doja të kaloja pak kohë me Anën, por edhe të kuptoja pse vajza ime po sillej ndryshe.
E pyeta nëse donte të shkonim në parkun pranë shtëpisë. Dikur ishte vendi i saj i preferuar. Aty Nora e çonte çdo fundjavë dhe Ana mund të kalonte orë të tëra duke luajtur me fëmijët e tjerë.
– Nuk mundem sot, babi.
– Pse?
– Sepse duhet të mbaroj disa punë në shtëpi.
– Çfarë punësh?
– Felicia më tha se duhet të rregulloj dhomën dhe të laj enët që janë në lavaman.
Nuk mund ta besoja se po dëgjoja këtë nga një fëmijë shtatëvjeçar. Nuk kisha asgjë kundër faktit që Ana të mësonte të rregullonte lodrat e veta, por nuk ishte normale që ajo të mendonte se duhej të kujdesej për punët e shtëpisë në vend që të luante.
– Zemër, ti je fëmijë. Nuk është detyra jote të kujdesesh për gjithë shtëpinë.
Ajo më pa me një shikim të çuditshëm.
– Por Felicia thotë se nëse nuk ndihmoj, ti do të kthehesh i lodhur dhe do të mërzitesh.
Këto fjalë më prekën më shumë se çdo gjë tjetër që kishte thënë deri atëherë.
– Unë nuk mërzitem me ty për gjëra të tilla. Ti nuk ke pse të kesh frikë se do të më zemërosh.
Ana nuk u përgjigj. U ngrit, mori pjatën dhe e çoi në lavaman. Kur u përpoqa ta ndaloja, ajo më tha se nuk donte që Felicia të zemërohej kur të kthehej.
Në atë moment vendosa se duhej të flisja seriozisht me gruan time.
Rreth orës pesë, Felicia hyri në shtëpi me disa qese nga dyqani. Kur më pa në kuzhinë, u habit.
– Bolton? Çfarë po bën këtu? Mendova se do të ktheheshe vonë.
– Puna mbaroi më herët.
Ajo më puthi në faqe dhe vendosi qeset mbi banak.
– Sa mirë! Atëherë mund të hamë darkë të gjithë bashkë.
Pastaj vështroi Anën, e cila ishte ulur në divan me një libër në dorë.
– A e ke mbaruar atë që të thashë? – e pyeti me një zë që ndryshoi menjëherë.
Ana u ngrit në këmbë.
– Po, Felicia.
– Dhoma?
– Po.
– Enët?
– Po.
Felicia më pa dhe buzëqeshi.
– E sheh sa e mirë është bërë? Tani më dëgjon dhe nuk ankohet për çdo gjë.
Unë nuk thashë asgjë. Po e vështroja Anën, e cila kishte ulur kokën dhe po priste të merrte lejen për t’u larguar.
– Ana, shko në dhomën tënde, zemër. Dua të flas pak me Felician.
Ajo u largua pa bërë zë.
Sapo mbetëm vetëm, e pyeta pse vajza kishte kaluar një pjesë të ditës në bodrum.
Felicia ngriti vetullat.
– Në bodrum? Nuk e di për çfarë po flet.
– E gjeta atje kur u ktheva.
Ajo lëshoi një të qeshur të shkurtër.
– Ah, ajo. E kam dërguar të mendohet pak, sepse kishte bërë rrëmujë në dhomë. Nuk është ndonjë gjë e madhe, Bolton. Duhet të më lejosh ta edukoj.
– Është shtatë vjeçe, Felicia.
– Pikërisht. Në këtë moshë duhet të mësojë rregullat.
Nuk më pëlqeu mënyra si foli, por ajo e kuptoi se po filloja të dyshoja.
– Ti nuk je gjithë ditën këtu, Bolton. Nuk e di sa e vështirë është të merrem me një fëmijë që ende nuk e ka pranuar se unë jam gruaja e babait të saj. Ndonjëherë sillet sikur unë nuk ekzistoj.
– Ajo ka humbur nënën. Nuk mund të presësh që të të pranojë menjëherë.
Felicia u kryqëzoi krahët.
– Unë po përpiqem, por edhe ajo duhet të bëjë pjesën e saj.
Nuk vazhdova debatin. I thashë se do të flisnim një herë tjetër dhe shkova në dhomën e Anës.
Ajo ishte ulur në shtrat dhe po mbante në duar një fotografi të vjetër ku shfaqej me Norën. Kur më pa, e fshehu fotografinë poshtë jastëkut.
– Pse e fshehe, zemër?
– Mendova se Felicia nuk dëshiron ta shohë.
U ula pranë saj.
– Kjo është fotografia jote. Është nëna jote. Ke të drejtë ta shohësh sa herë të duash.
Ana më pa dhe buzët filluan t’i dridheshin.
– Babi, a do të mërzitesh nëse unë ende e dua mamin?
Nuk arrita t’i përgjigjesha menjëherë. E mora në krahë dhe e mbajta pranë vetes.
– Jo, zemra ime. Asnjëherë. Ti mund ta duash mamin sa të duash. Askush nuk mund të ta marrë atë dashuri.
Ajo filloi të qante, por u përpoq ta mbulonte fytyrën me duar.
– Unë nuk dua të të bëj të trishtuar, babi. Prandaj nuk të tregoj disa gjëra.
U tërhoqa pak që ta shikoja.
– Çfarë gjërash, Ana?
Ajo heshti. Pastaj hodhi sytë nga dera, sikur kishte frikë se dikush mund ta dëgjonte.
– Nuk mundem. Më ka thënë se nuk duhet të flas.
– Kush të ka thënë?
Ana nuk foli, por sytë e saj treguan drejtimin që mendja ime tashmë e kishte kuptuar.
E përqafova dhe i thashë se nuk do të kishte asnjë problem nëse më tregonte të vërtetën. Megjithatë, ajo nuk pranoi të fliste më shumë.
Atë mbrëmje, pasi Ana ra në gjumë, zbrita përsëri në bodrum. Doja të kuptoja pse Felicia e kishte dërguar atje dhe nëse kishte ndonjë arsye tjetër që nuk ma kishte treguar.
Në një cep gjeta një batanije të hollë dhe një gotë plastike me pak ujë. Pranë tyre ishte një lodër e vjetër e Anës. Në mur varej një vizatim ku ajo kishte bërë tre persona: veten, mua dhe Norën. Felicia nuk ishte askund në atë fotografi.
U ktheva në dhomën e gjumit me mendime të shumta. Felicia ishte shtrirë duke parë televizor dhe duke përdorur telefonin.
– Duhet të flasim për Anën, – i thashë.
Ajo psherëtiu.
– Përsëri? Bolton, të lutem. Jam lodhur duke folur për të njëjtën gjë.
– Nuk është njësoj. Dua të di pse vajza ime ka frikë të më tregojë çfarë ndodh në këtë shtëpi.
Felicia u ngrit dhe më pa drejt në sy.
– Po e tepron. Ana është fëmijë dhe ndonjëherë i zmadhon gjërat. Nëse do të më besoje pak më shumë, do ta kuptoje se unë po bëj gjithçka për të.
Nuk u përgjigja. Por për herë të parë që kur ishim martuar, nuk i besova asnjë fjalë.
Të nesërmen në mëngjes, ndërsa Ana po bëhej gati për shkollë, vura re se kishte veshur përsëri jelekun e Norës. E pyeta nëse donte ta linte në shtëpi, por ajo e shtrëngoi fort.
– Dua ta marr me vete, babi. Më bën të ndihem më e sigurt.
Kur e përcolla te shkolla, ajo më përqafoi më gjatë se zakonisht.
– Të dua shumë, babi.
– Edhe unë të dua më shumë se çdo gjë.
Ajo u largua, por pas disa hapash u kthye përsëri.
– Babi, nëse një ditë zbulon diçka që nuk të pëlqen, mos mendo se është faji yt.
Mbeta duke e parë derisa hyri brenda. Nuk e kuptoja pse një vajzë kaq e vogël duhej të mendonte për gjëra të tilla.
Atë ditë, rreth mesditës, më telefonoi drejtori i shkollës. Më tha se Ana kishte kërkuar të fliste me psikologen e shkollës dhe se kishte qenë shumë e shqetësuar gjatë pushimit. Nuk më tregoi hollësi në telefon, por më këshilloi të gjenim kohë për një bisedë.
E falënderova dhe mbylla telefonin. Pastaj vendosa të mos prisja deri në fund të orarit të punës.
Kur u ktheva në shtëpi, Felicia nuk ishte aty. Ana kishte ardhur nga shkolla dhe ndodhej përsëri në bodrum. Këtë herë nuk po qante. Ishte ulur pranë një kutie të vjetër dhe po mbante në duar një fletore të vogël me kopertinë blu.
Sapo më pa, e fshehu në xhepin e jelekut.
– Babi, të lutem, mos u zemëro.
U ula pranë saj.
– Nuk jam i zemëruar, Ana. Dua vetëm të di çfarë po ndodh.
Ajo më pa gjatë. Pastaj nxori fletoren, ma vendosi në duar dhe pëshpëriti:
– Këtu i kam shkruar të gjitha, babi. Nuk doja të t’i tregoja, sepse kisha frikë se do të mërziteshe dhe do të mbeteshe vetëm përsëri.
E hapa faqen e parë.
Aty ishte shkruar me shkrimin e saj të vogël dhe të çrregullt:
“E hënë. Sot Felicia më tha se nuk duhet ta pyes babin për mamin. Më tha se ai është i lumtur tani dhe unë nuk duhet t’ia prish lumturinë.”
Nuk munda të vazhdoja menjëherë. E ngrita kokën dhe pashë vajzën time. Ajo po më shikonte sikur përgjigjja ime do të vendoste nëse mund të më besonte apo jo.
E hapa faqen tjetër.
Dhe ajo që lexova më pas më bëri të kuptoja se bodrumi, jeleku i Norës dhe heshtja e Anës ishin vetëm fillimi i një historie shumë më të rëndë nga sa kisha imagjinuar.
### Kapitulli 2 – Fletorja që zbuloi fytyrën e vërtetë të Felicias
E mbaja fletoren në duar, por për disa sekonda nuk pata forcë ta hapja përsëri. Ana ishte ulur pranë meje dhe priste në heshtje. Nuk e di çfarë prisja të gjeja në ato faqe, por diçka më thoshte se ajo që do të lexoja nuk do të ishte e lehtë për t’u përballuar.
E hapa faqen tjetër.
“Martë. Sot Felicia më tha se nuk jam më e vogël dhe duhet të mësoj të bëj gjithçka vetë. Kur kërkova ndihmë për detyrat, më tha se nuk është mësuesja ime. Më pas më tha se nuk duhet t’i tregoj babit, sepse ai ka shumë probleme në punë.”
Në faqen tjetër shkruhej:
“Enjte. Sot desha të merrja fotografinë e mamit nga dhoma e ndenjjes. Felicia e kishte futur në një kuti. Kur e pyeta pse, më tha se ajo fotografi nuk i duhet më askujt. Unë nuk u përgjigja, por kur shkova në dhomën time qava.”
Ndjeva sikur dikush po ma shtrëngonte gjoksin. Vazhdova të lexoja dhe çdo faqe më tregonte një pjesë tjetër të asaj që vajza ime kishte kaluar pa më thënë asgjë.
Ana kishte shkruar se Felicia shpesh e dërgonte në dhomën e saj për orë të tëra, nuk e lejonte të shikonte televizor dhe i thoshte se nuk meritonte dhurata nëse nuk sillej siç duhej. Kishte raste kur i merrte lodrat dhe ia fshihte, ndërsa kur Ana qante, i thoshte se po sillej si një fëmijë i llastuar.
Por ajo që më dhembi më shumë ishte një shënim në fund të një faqeje.
“Unë nuk dua që babi të ndahet nga Felicia. Ai ka qenë shumë i trishtuar kur mami shkoi në qiell. Nëse unë nuk bëj zhurmë, ndoshta ai do të jetë i lumtur.”
Mbylla fletoren dhe e vendosa në prehër. Ana më shikonte me sy të mbushur me lot.
– Babi, a je i zemëruar me mua?
– Jo, zemra ime. Pse duhet të zemërohem me ty?
– Sepse nuk të tregova më herët.
E tërhoqa pranë vetes dhe e përqafova fort.
– Ti nuk ke bërë asgjë të gabuar. Duhej të isha unë ai që do të kuptoja se diçka nuk shkonte. Ti nuk ke pse të mbash mbi supe problemet e të rriturve.
Ana filloi të qante dhe për herë të parë nuk u përpoq ta fshihte dhimbjen. Më tregoi se sa herë që Felicia e qortonte, ajo shkonte në bodrum dhe vishte jelekun e Norës. Aty ndihej më afër nënës së saj dhe priste derisa të qetësohej.
– Ndonjëherë i flas mamit, babi. I tregoj se çfarë më ndodh. E di që ajo nuk mund të më përgjigjet, por më duket sikur më dëgjon.
Nuk dija çfarë t’i thosha. Vetëm e përqafova dhe i premtova se nuk do të duhej të fshihej më në bodrum për të gjetur pak qetësi.
Atë mbrëmje e mora Anën me vete në dhomën e gjumit dhe i përgatita një banjë të ngrohtë. Pastaj porositëm picën që ajo e pëlqente dhe pamë një film vizatimor. Për herë të parë pas shumë kohësh, ajo qeshi pa e kontrolluar vazhdimisht nëse dikush do ta qortonte.
Por unë nuk mund ta hiqja nga mendja atë fletore.
Kur Felicia u kthye, ishte pothuajse ora nëntë. Ajo hyri në kuzhinë dhe u habit kur pa se unë nuk kisha përgatitur darkë për të.
– Pse nuk më ke telefonuar? – më pyeti.
– Duhet të flasim.
Ajo i vendosi çelësat mbi banak.
– Bolton, jam e lodhur. A mund ta lëmë për nesër?
– Jo. Këtë herë nuk mund ta lëmë për nesër.
Nxora fletoren dhe e vendosa mbi tavolinë.
Në fillim ajo vetëm e shikoi. Pastaj fytyra iu ndryshua.
– Çfarë është kjo?
– Fletorja e Anës. E ka mbajtur të fshehur në xhepin e jelekut të nënës së saj.
Felicia e mori dhe hapi disa faqe. Nuk kaluan as dhjetë sekonda kur e mbylli përsëri.
– Nuk mund të besosh gjithçka që shkruan një fëmijë shtatëvjeçar.
– Ajo nuk ka shkruar një histori për shkollën. Ka shkruar atë që i ka ndodhur në shtëpinë e saj.
Felicia ngriti zërin.
– Unë jam përpjekur ta edukoj! Ti nuk e kupton sa e vështirë është të kujdesesh për një fëmijë që nuk të pranon. Çdo gjë që bëj, ajo e kthen në problem.
– Ajo është fëmija im, Felicia. Nuk është detyra e saj të të bëjë ty të lumtur.
– Po unë? A nuk kam të drejtë të kem pak qetësi në këtë shtëpi?
– Ke të drejtë të kesh qetësi, por jo duke e bërë një vajzë të vogël të ndihet sikur nuk ka vend në shtëpinë e saj.
Ajo heshti për një çast dhe pastaj filloi të qante. Më tha se unë po e gjykoja padrejtësisht dhe se Ana kishte qenë gjithmonë xheloze për marrëdhënien tonë.
Por nuk mjaftonte më të dëgjoja shpjegimet e saj.
– Dua të di diçka. A e ke mbyllur Anën në bodrum?
– Jo, nuk e kam mbyllur. Ajo shkoi vetë atje.
– Pse kishte një batanije dhe një gotë me ujë?
Felicia nuk u përgjigj.
– A e ke kërcënuar se do të më humbasë nëse më tregon çfarë ndodh?
Ajo uli sytë.
Në atë moment e kuptova se nuk do të merrja një pranim të sinqertë nga ajo. Nuk kisha më nevojë të dëgjoja justifikime. Fletorja, sjellja e Anës dhe frika që kisha parë në sytë e saj ishin të mjaftueshme për të kuptuar se diçka shumë e gabuar kishte ndodhur.
I thashë Felicias se për atë natë do të flinim në dhoma të ndara dhe se të nesërmen do të bisedonim për të ardhmen tonë.
Por ajo nuk u dorëzua.
– Nuk mund të më nxjerrësh nga kjo shtëpi për disa shënime të një fëmije!
– Nuk po marr një vendim për shkak të disa shënimeve. Po marr një vendim sepse vajza ime ka frikë të flasë në shtëpinë e saj.
Të nesërmen në mëngjes kontaktova drejtorinë e shkollës dhe kërkova të bisedoja me psikologen që kishte takuar Anën. Ajo më priti së bashku me mësuesen e saj, zonjën Emily Carter.
Ato më treguan se Ana kishte ndryshuar shumë gjatë muajve të fundit. Dikur ishte një fëmijë që merrte pjesë në çdo aktivitet, ndërsa tani rrinte shpesh vetëm dhe kërkonte falje edhe kur nuk kishte bërë asgjë të gabuar.
Psikologia më tha se Ana kishte filluar të mendonte se ishte përgjegjëse për lumturinë time. Madje, në një bisedë, kishte thënë se nëse do të ishte një vajzë më e mirë, ndoshta Felicia do ta donte më shumë.
Më duhej të ndaloja disa herë për të marrë frymë.
– Pse nuk më keni telefonuar më herët? – pyeta.
– Ana na kërkoi të mos ju tregonim menjëherë, – shpjegoi psikologia. – Ajo kishte frikë se mos shkaktonte probleme në familje. Ne po përpiqeshim ta ndihmonim të ndihej e sigurt për të folur me ju.
E falënderova dhe kërkova që Ana të vazhdonte të merrte mbështetjen e nevojshme. Gjithashtu u thashë se do të bashkëpunoja me shkollën për çdo hap që duhej ndërmarrë.
Kur u ktheva në shtëpi, Felicia po fliste në telefon me motrën e saj, Jessica. Sapo më pa, e mbylli bisedën.
– Ku ishe? – pyeti.
– Në shkollën e Anës.
Ajo e kuptoi menjëherë se kisha mësuar më shumë.
– Pra, tani po i tregon të gjithëve se jam një grua e keqe?
– Nuk kam nevojë t’i tregoj askujt asgjë. Dua vetëm që vajza ime të jetë e sigurt.
Felicia filloi të më akuzonte se po shkatërroja martesën tonë për shkak të një keqkuptimi. Më tha se kishte hequr dorë nga shumë gjëra për mua dhe se unë nuk po ia vlerësoja përpjekjet.
Pastaj tha diçka që nuk do ta harroj kurrë:
– Që kur u martuam, ti ke menduar vetëm për Anën. Unë gjithmonë kam qenë e dyta në këtë shtëpi.
E pashë për disa sekonda.
– Ana nuk është konkurrenca jote, Felicia. Ajo është një fëmijë që ka humbur nënën. Nuk duhej të ndiheshe sikur po luftoje me të për dashurinë time.
Ajo nuk foli më. Mori telefonin dhe u largua në dhomën tjetër.
Atë pasdite, ndërsa po sistemoja disa sende të Anës, gjeta një kuti me fotografi të Norës. Ishte kutia që kisha kërkuar prej kohësh. Në të kishte fotografi nga ditëlindja e parë e Anës, pushimet tona në Cornwall dhe disa letra që Nora më kishte shkruar para se të sëmurej.
Në fund të kutisë gjeta edhe një zarf të vogël me emrin tim.
E hapa me kujdes. Ishte një letër e shkruar nga Nora, disa muaj para se të ndërronte jetë.
Ajo kishte shkruar se shqetësimi i saj më i madh ishte Ana. Më kërkonte të mos lejoja kurrë që vajza jonë të ndihej e padashur dhe të mos e detyroja të harronte kujtimet e bukura që kishim krijuar së bashku.
Në fund kishte shkruar:
“Bolt, nëse një ditë do të gjesh përsëri dashurinë, mos harro se Ana ka nevojë për një familje që e pranon ashtu siç është. Ajo nuk duhet të zgjedhë mes kujtimit tim dhe lumturisë tënde.”
E mbajta letrën pranë gjoksit. Nuk ishte se Nora e kishte parashikuar atë që do të ndodhte. Por fjalët e saj më kujtuan një përgjegjësi që nuk duhej ta kisha harruar asnjëherë.
Në mbrëmje u ula me Anën dhe i tregova letrën. Ajo e dëgjoi me vëmendje dhe pastaj më pyeti:
– A mendon se mami do të ishte e mërzitur me mua?
– Jo, zemër. Mami do të ishte krenare për ty.
– Po me ty?
E putha në ballë.
– Mami do të donte që unë të të mbroja dhe të të bëja të lumtur. Dhe këtë do të bëj.
Atë natë, ndërsa Ana flinte, mora vendimin tim. Nuk do ta lejoja më atë të jetonte në një shtëpi ku duhej të kishte frikë të fliste, të qante apo të kujtonte nënën e saj.
Të nesërmen i thashë Felicias se martesa jonë kishte përfunduar. Do të kontaktoja një avokat dhe do të ndiqja procedurat e nevojshme për ndarjen. Deri atëherë, ajo duhej të respektonte kufijtë që vendosja për sigurinë dhe qetësinë e Anës.
Felicia nuk e priti mirë lajmin. U përpoq të më bindte, më premtoi se do të ndryshonte dhe më tha se gjithçka mund të rregullohej.
Por unë e kisha marrë vendimin.
Nuk doja hakmarrje dhe as të krijoja një luftë tjetër. Doja vetëm që vajza ime të mos kishte më frikë nga njerëzit që jetonin nën të njëjtën çati me të.
Kur Felicia nisi të përgatiste gjërat e saj për t’u larguar, Ana qëndronte në dhomën e saj. Nuk i kërkova të merrte pjesë në asnjë bisedë mes nesh. Ajo nuk kishte pse të mbante përgjegjësi për ndarjen tonë.
Kur Felicia doli nga shtëpia, Ana zbriti ngadalë shkallët.
– Babi, a do të jemi vetëm ne të dy tani?
– Po, zemër. Ne të dy.
Ajo më përqafoi dhe më tha diçka që më bëri të kuptoja sa shumë kishte pritur atë moment:
– Atëherë mund ta lë jelekun e mamit në dhomën time? Nuk dua të fshihem më në bodrum për ta mbajtur.
E mora në krahë dhe iu përgjigja se mund ta vendoste kudo që dëshironte.
Por ajo që nuk e dinte Ana ishte se vendimi im më i madh nuk ishte vetëm të ndahesha nga Felicia. Ishte të mësoja të isha babai që ajo kishte pasur nevojë gjatë gjithë asaj kohe.
Dhe këtë herë nuk do të mjaftonin vetëm premtimet. Do t’ia tregoja çdo ditë me veprimet e mia.
### Kapitulli 3 – Vajza ime nuk do të kishte më arsye të fshihej për të qarë
Ditët që pasuan largimin e Felicias nuk ishin të lehta. Edhe pse e dija se kisha marrë vendimin e duhur, shtëpia dukej ndryshe. Kishte më shumë heshtje, por të paktën nuk ishte më ajo heshtje e mbushur me frikë që kisha parë në sytë e Anës. Tani ajo mund të lëvizte lirshëm, të fliste dhe të qeshte pa pasur nevojë të pyeste nëse po bënte diçka gabim.
Në fillim, Ana vazhdonte të kërkonte leje për gjërat më të vogla. Më pyeste nëse mund të merrte një biskotë, nëse mund të ndizte televizorin apo nëse mund të linte lodrat në dysheme për disa minuta. Sa herë që e dëgjoja të më pyeste për gjëra të tilla, më kujtohej se sa shumë ishte mësuar të jetonte duke pasur frikë nga reagimet e Felicias.
Një mëngjes, ndërsa po përgatisja mëngjesin, ajo hyri në kuzhinë dhe qëndroi pranë derës.
– Babi, a mund të marr dy petulla?
U ktheva dhe e pashë.
– Sigurisht që mundesh. Merr sa të duash.
Ajo mori vetëm njërën dhe u ul në karrige.
– Po të dytën? – e pyeta.
– Nuk dua të të harxhoj shumë ushqim.
E lashë lugën mbi banak dhe u ula pranë saj.
– Ana, dëgjo pak. Kjo është shtëpia jote. Nuk duhet të mendosh se po më shqetëson kur kërkon diçka. Nëse je e uritur, ha. Nëse dëshiron të luash, luaj. Nëse je e mërzitur, mund të qash. Nuk ke pse të kërkosh falje për këto gjëra.
Ajo më pa dhe pastaj buzëqeshi lehtë.
– Atëherë mund t’i marr të dyja?
– Edhe tri, nëse ke uri!
Për herë të parë pas shumë kohësh, ajo qeshi me zë të lartë.
Ndërkohë, procedurat e ndarjes nga Felicia kishin filluar. Avokati im më këshilloi të ruaja dokumentacionin që lidhej me ngjarjet dhe të sigurohesha që Ana të merrte gjithë mbështetjen që i duhej. Nuk doja që çështja të kthehej në një luftë të gjatë, por as nuk doja të bëja sikur asgjë nuk kishte ndodhur.
Felicia më telefononte herë pas here. Në fillim më kërkonte të takoheshim për të biseduar, pastaj filloi të më dërgonte mesazhe ku thoshte se po e shkatërroja jetën e saj.
Një ditë më shkroi se donte të takonte Anën dhe t’i kërkonte falje.
E mendova gjatë këtë kërkesë. Nuk doja që vajza ime të përballej përsëri me dikë që i kishte shkaktuar aq shumë frikë. Prandaj i thashë se çdo kontakt i ardhshëm duhej të bëhej vetëm në mënyrë të përshtatshme dhe duke marrë parasysh mirëqenien e Anës. Për momentin, ajo kishte nevojë për qetësi.
Nuk ishte detyra ime ta ndihmoja Felician të ndihej më mirë për atë që kishte bërë. Detyra ime ishte të kujdesesha për vajzën time.
Një të shtunë vendosa ta çoja Anën në një vend që kishte pasur shumë rëndësi për të dhe Norën. Ishte një park i bukur në periferi të Brightonit, me një liqen të vogël, ura prej druri dhe shumë lule. Nora e çonte shpesh atje kur Ana ishte më e vogël.
Kur arritëm, Ana vrapoi drejt një stoli pranë liqenit.
– Babi, këtu më sillte mami kur isha e vogël!
– E mbaj mend, zemër. Këtu bënim edhe fotografi.
Ajo u ul dhe më kërkoi t’i tregoja disa nga kujtimet që mbaja mend. I tregova se si Nora qeshte sa herë që Ana përpiqej të ushqente rosat dhe se si një herë kishim humbur lodrën e saj të preferuar në bar.
Ana qeshi dhe për disa minuta dukej sikur gjithë bota ishte bërë më e lehtë.
Pastaj u bë serioze.
– Babi, a do ta harrojmë ndonjëherë mamin?
– Jo, Ana. Njerëzit që i duam nuk harrohen. Por me kalimin e kohës, kujtimet e bukura fillojnë të na bëjnë të buzëqeshim më shumë sesa të qajmë.
Ajo nxori nga xhepi një fotografi të vogël të Norës.
– Dua ta vendos në dhomën time. Nuk dua që askush ta heqë më.
– Atëherë do ta vendosim në vendin më të bukur të dhomës.
Kur u kthyem në shtëpi, vendosëm fotografinë mbi komodinën e saj. Ana e rregulloi me kujdes, vendosi pranë saj një lule të vogël dhe pastaj u kthye nga unë.
– Tani mami mund të më shohë kur fle?
– Mendoj se kujtimet e saj do të jenë gjithmonë me ty, zemër.
Ajo më përqafoi.
Gjatë javëve në vazhdim fillova të ndryshoja edhe mënyrën si e organizoja punën. Kërkova të punoja disa ditë nga shtëpia dhe rregullova orarin që të mund ta çoja dhe ta merrja Anën nga shkolla. Nuk ishte gjithmonë e lehtë. Kishte ditë kur telefonatat e punës nuk mbaronin dhe kur më duhej të përfundoja detyra pasi ajo të flinte.
Por nuk ankohesha. E dija se kishte gjëra që nuk mund të bliheshin me para dhe as të rregulloheshin më vonë.
Një pasdite, mësuesja Emily më telefonoi dhe më tregoi se Ana kishte filluar të merrte pjesë përsëri në aktivitetet e klasës. Kishte bërë edhe një vizatim që donte të ma tregonte.
Kur shkova ta merrja, ajo doli nga klasa duke vrapuar.
– Babi! Shiko çfarë kam bërë!
Në vizatim ishim unë dhe ajo, duke mbajtur duart në një park. Në qiell kishte një diell të madh dhe pranë nesh kishte një shtëpi me një zemër të kuqe mbi çati.
– Është shumë i bukur, zemër. Çfarë është kjo shtëpia?
– Shtëpia jonë e re, – më tha.
– Po pse e ke quajtur të re? Ne jetojmë në të njëjtën shtëpi.
Ajo mendoi pak dhe pastaj u përgjigj:
– Sepse tani nuk kam më frikë të kthehem në shtëpi.
Nuk dija çfarë t’i thosha. E përqafova dhe ia mbajta vizatimin me kujdes që të mos rrudhej.
Atë mbrëmje e vendosa në murin e kuzhinës, aty ku mund ta shihnim të dy çdo ditë.
Kaluan disa muaj dhe Ana filloi të bëhej përsëri fëmija që kisha njohur para se Nora të ndërronte jetë. Qeshte më shumë, kishte dëshirë të ftonte shoqet në shtëpi dhe nuk kërkonte më falje për çdo gjë të vogël.
Vazhdonte të takonte psikologen e shkollës, sepse e dija se disa ndjenja nuk zhdukeshin vetëm pse situata në shtëpi kishte ndryshuar. Nuk doja t’i kërkoja të harronte atë që kishte kaluar. Doja vetëm ta ndihmoja të kuptonte se nuk ishte fajtore për asgjë.
Një mbrëmje, ndërsa po rregullonim lodrat, ajo më pyeti nëse do të martohesha përsëri një ditë.
– Pse po më pyet këtë, Ana?
– Sepse nuk dua të ndodhë përsëri e njëjta gjë.
U ula pranë saj.
– Nuk mund të të premtoj se çfarë do të ndodhë pas shumë vitesh, por mund të të premtoj diçka tjetër. Askush nuk do të ketë të drejtë të të bëjë të ndihesh e pavlerë në shtëpinë tënde. Dhe nëse një ditë do të ketë dikë tjetër në jetën time, ajo duhet të të respektojë dhe të të pranojë. Nuk do të të kërkoj kurrë të heqësh dorë nga dashuria për nënën tënde.
Ana më dëgjoi me kujdes.
– Atëherë jam e qetë, babi.
Disa javë më vonë morëm lajmin se divorci ishte përfunduar. Nuk ndjeva as gëzim dhe as dëshirë për të festuar. Ishte thjesht mbyllja e një kapitulli që nuk duhej të kishte marrë kurrë atë drejtim.
Nuk kërkova të dëgjoja më për Felician dhe nuk u përpoqa të zbuloja se çfarë po bënte. Kisha mësuar se ndonjëherë gjëja më e mirë që mund të bësh është të largohesh nga një situatë që po të dëmton dhe të përqendrohesh te njerëzit që kanë nevojë për ty.
Por një ditë ndodhi diçka që nuk e prisja.
Ishim duke ngrënë darkë kur Ana më pyeti nëse mund ta nxirrnim fletoren e saj blu. E mbaja në një sirtar të sigurt, sepse nuk doja ta humbja. Ia dhashë dhe ajo e hapi në faqen e fundit.
– Babi, dua të shkruaj diçka tjetër.
I dhashë një laps dhe e lashë të shkruante. Ajo qëndroi e përqendruar për disa minuta dhe pastaj ma zgjati fletoren.
Në faqen e fundit kishte shkruar:
“Sot nuk pata frikë. Babi më përgatiti mëngjesin dhe më çoi në shkollë. Kur u ktheva, luajtëm së bashku. Më mori malli për mamin, por nuk qava sepse isha e lumtur. Dua që çdo ditë të jetë kështu.”
E lexova dy herë. Pastaj e pyeta:
– A mund të shkruaj edhe unë diçka në fletoren tënde?
Ajo ma dha lapsin.
Shkrova:
“Unë jam babai yt dhe nuk do të jem gjithmonë i përsosur. Mund të bëj gabime, mund të lodhem dhe ndonjëherë mund të mos kuptoj menjëherë çfarë po ndodh. Por kurrë nuk dua që ti të mendosh se duhet të vuash në heshtje për të më mbajtur mua të lumtur. Lumturia ime nuk mund të ndërtohet mbi trishtimin tënd.”
Ana e lexoi ngadalë dhe më përqafoi.
Atë natë, para se të flinte, më kërkoi t’i vishja jelekun e Norës mbi pizhamet e saj. E mora nga dollapi dhe ia vendosa mbi supe.
– Babi, tani nuk kam më nevojë të shkoj në bodrum për ta ndier mamin pranë vetes.
– E di, zemër.
– Mund ta mbaj jelekun edhe kur jam e lumtur?
– Sigurisht. Mund ta mbash sa herë të duash.
Ajo u shtri, më kërkoi t’i lexoja një përrallë dhe pak minuta më vonë i mbylli sytë. E putha në ballë dhe qëndrova edhe pak pranë shtratit të saj.
Para se të dilja, pashë përsëri fletoren blu mbi komodinë. Ajo fletore që në fillim më kishte treguar sa shumë vuante vajza ime, tani kishte një faqe të re që fliste për qetësinë dhe sigurinë që po gjente përsëri.
Atëherë kuptova diçka që do të më mbetej gjatë gjithë jetës.
Për një kohë të gjatë kisha menduar se duke gjetur një grua tjetër, do t’i jepja Anës mundësinë të rritej në një familje të plotë. Por kisha harruar se një familje nuk matet me numrin e njerëzve që jetojnë nën të njëjtën çati. Ajo matet me dashurinë, respektin dhe sigurinë që ndien çdo pjesëtar i saj.
Nuk mund t’ia ktheja Anës vitet që kishte kaluar duke fshehur lotët. Nuk mund t’ia fshija kujtimet e këqija dhe as t’ia ktheja nënën që i mungonte çdo ditë.
Por mund t’i jepja një fëmijëri më të mirë nga ajo që kishte pasur deri atëherë.
Dhe këtë vendosa ta bëja.
Që nga ajo ditë, çdo mëngjes e zgjoja me një puthje, çdo pasdite gjenim kohë për të luajtur dhe çdo mbrëmje e pyesja si kishte kaluar ditën. Nuk e bëja për të kontrolluar nëse gjithçka ishte në rregull, por që ajo ta dinte se mund të më tregonte çdo gjë pa pasur frikë.
Një vit më vonë, në ditëlindjen e saj të tetë, Ana fryu qirinjtë dhe bëri një dëshirë. Kur e pyeta çfarë kishte kërkuar, ajo më tha se nuk mund të ma tregonte sepse nuk do të realizohej.
Por pak më vonë, kur të gjithë mysafirët u larguan, erdhi pranë meje dhe më pëshpëriti:
– Babi, dëshirova që të mos ndryshojë kurrë kjo mënyrë si jetojmë tani.
E mora në krahë dhe i thashë se do të bëja gjithçka që shtëpia jonë të mbetej një vend ku ajo ndihej e dashur.
Atë natë, përpara se të flinte, Ana e vendosi jelekun e Norës mbi karrigen pranë shtratit. Nuk e kishte më të nevojshme ta vishte për t’u fshehur nga dikush. Tani e mbante sepse i kujtonte nënën që kishte dashur aq shumë.
Dhe unë, sa herë që kaloja pranë dhomës së saj dhe e shihja duke fjetur e qetë, kujtoja atë ditë kur e gjeta në bodrum.
Nuk do ta harroj kurrë fjalinë e saj të parë:
“Isha sjellë mirë sot, babi. Të lutem, mos u zemëro me mua.”
Atëherë kuptova se vajza ime kishte kaluar shumë kohë duke u përpjekur të ishte një fëmijë i përsosur, vetëm që unë të mos vuaja përsëri.
Sot dua që ajo të dijë diçka tjetër: nuk ka nevojë të jetë e përsosur që unë ta dua. Nuk ka nevojë të fshehë lotët, të heshtë apo të sakrifikojë lumturinë e saj për timen.
Unë nuk kisha arritur ta shpëtoja martesën time, por më në fund kisha kuptuar se çfarë duhej të bëja për të mos humbur vajzën time. Dhe atë ditë, kur Ana më përqafoi dhe më tha se ndihej e lumtur në shtëpinë e saj, e kuptova se kisha marrë vendimin më të rëndësishëm të jetës sime.
Nëse kjo histori ju pëlqeu, atëherë lexoni edhe këtë histori:
Ose lexoni këtë histori:
