### Kapitulli 1 – E pranova si djalin tim, por pas vdekjes së gruas e nxora nga shtëpia… 10 vite më vonë mora një ftesë që më bëri të turpërohem për atë që kisha bërë
Nuk ka kaluar asnjë ditë pa menduar për atë që i bëra Markut. Për shumë vite u mundova ta bindja veten se atë ditë nuk kisha qenë në gjendje të mendoja drejt, se dhimbja për humbjen e gruas më kishte ndryshuar dhe se fjalët që i thashë nuk kishin dalë nga zemra ime. Por, sado që përpiqesha të gjeja arsye, e vërteta ishte gjithmonë e njëjtë: një fëmijë dhjetëvjeçar kishte mbetur pa nënën dhe unë, njeriu që duhej ta mbronte, e kisha nxjerrë edhe nga shtëpia.
Quhem Brendon Henderson dhe sot jam 52 vjeç. Jetoj në një shtëpi të vogël në periferi të qytetit Brighton, në Angli. Kam një punë të qëndrueshme, disa miq që më kanë qëndruar pranë dhe një jetë që nga jashtë duket krejt normale. Por ka një pjesë të së kaluarës sime që nuk kam arritur ta lë pas, edhe pse kanë kaluar më shumë se dhjetë vjet.
Gjithçka filloi kur takova Elenorin. Ajo ishte gruaja që më bëri të kuptoja se dashuria nuk kishte të bënte me moshën, pamjen apo gjërat që një njeri kishte kaluar më parë. Ishte e divorcuar dhe kishte një djalë dhjetëvjeçar, Markun. Kur u njohëm, ajo nuk u përpoq të ma fshihte të kaluarën dhe as nuk më kërkoi të bëhesha menjëherë pjesë e jetës së saj.
Elenor punonte në një klinikë private, ndërsa unë merresha me administrimin e një kompanie ndërtimi. U takuam në një kafene pranë stacionit të trenit, ku ajo kishte hyrë për të pirë një kafe pas punës. Në fillim biseduam për gjëra të zakonshme, por diçka tek ajo më bëri të dëshiroja ta takoja përsëri. Kishte një mënyrë të veçantë të të dëgjuarit dhe nuk përpiqej të dukej ndryshe nga ajo që ishte.
Pas disa takimeve, ajo më tregoi për martesën e saj të parë. Ishte ndarë nga ish-bashkëshorti disa vite më parë dhe Marku jetonte me të. Nuk kishte pasur një jetë të lehtë, por gjithmonë mundohej që djali të mos e ndiente mungesën e babait më shumë seç duhej. Kur ma tregoi këtë, më tha se nuk donte që unë të hyja në jetën e tyre nëse nuk isha i sigurt për atë që po bëja.
“Brendon, unë nuk jam vetëm një grua që po kërkon një lidhje. Kam një djalë dhe ai vjen gjithmonë i pari. Nëse një ditë vendos të jesh pjesë e jetës sonë, duhet ta pranosh edhe atë”, më tha një mbrëmje.
Nuk pata nevojë të mendoja gjatë. I thashë se nuk po kërkoja vetëm një grua për të kaluar kohën, por një familje me të cilën të ndërtoja të ardhmen. Dhe kjo familje përfshinte edhe Markun.
Në fillim djali ishte pak i rezervuar me mua. Nuk ishte e vështirë ta kuptoja pse. Ai kishte parë prindërit e tij duke u ndarë dhe nuk donte të lidhej me një njeri që mund të largohej përsëri. Nuk më thërriste me emër të veçantë dhe gjithmonë ruante një distancë të vogël. Unë nuk e detyrova kurrë të më pranonte. Më dukej më e drejtë t’ia fitoja besimin me kohë.
Një ditë, Elenor më ftoi në shtëpi për darkë. Marku kishte përgatitur një vizatim të vogël dhe e kishte vendosur mbi tavolinë. Ishte një shtëpi me tre njerëz përpara saj. Kur e pyeta se kush ishin, ai më tregoi veten, nënën dhe mua. Nuk thashë asgjë për disa sekonda, sepse ajo fotografi e vogël më kishte prekur më shumë nga sa mund ta imagjinonte ai.
Që nga ajo mbrëmje, gjërat ndryshuan. Fillova ta merrja nga shkolla kur Elenor kishte ndërrime të gjata, e ndihmoja me detyrat dhe në fundjavë shkonim së bashku në ndeshjet e futbollit të fëmijëve. Nuk isha babai i tij biologjik, por nuk e ndieja se kjo kishte ndonjë rëndësi. Për mua ishte një fëmijë që kishte nevojë për dashuri dhe siguri.
Pas dy vitesh lidhjeje, u martova me Elenorin. Ceremonia ishte e thjeshtë, me pak miq dhe familjarë. Marku qëndronte pranë nesh gjatë gjithë kohës dhe dukej më i lumtur se kushdo tjetër. Në një moment, kur po bënim fotografitë, ai më kapi dorën dhe më tha:
“Tani do të jetojmë gjithmonë bashkë, apo jo?”
U ula në gjunjë që të isha në nivelin e tij dhe i thashë se do të bëja gjithçka që të mos i mungonte kurrë një shtëpi ku të ndihej i dashur. Ai më përqafoi dhe unë e mbajta fort pranë vetes. Nuk e dija se një ditë do të bëhesha njeriu që do ta shkelte pikërisht atë premtim.
Pesë vitet e ardhshme ishin vitet më të bukura të jetës sime. Jetonim në një shtëpi me kopsht në një lagje të qetë të Brightonit. Marku rritej, shkonte në shkollë dhe kishte filluar të tregonte interes të madh për muzikën. Në fillim luante vetëm disa melodi të thjeshta në piano, por më pas filloi të merrte mësime dhe të kalonte orë të tëra duke ushtruar.
Elenor ishte shumë krenare për të. Shpesh më thoshte se Marku kishte një talent që nuk duhej lënë pas dore. Unë e mbështesja dhe i kisha premtuar se do ta ndihmoja të ndiqte ëndrrën e tij, edhe nëse kjo do të kërkonte shumë sakrifica.
Marku ishte bërë një pjesë e pandashme e jetës sime. Kur kishte ditëlindje, unë isha i pari që e zgjoja në mëngjes. Kur merrte nota të mira, shkonim për të ngrënë diçka që i pëlqente. Kur kishte ndonjë problem me shokët, vinte të fliste me mua. Nuk kishte më atë distancën e fillimit. Më besonte dhe më tregonte gjëra që ndonjëherë nuk ia thoshte as nënës së vet.
Por lumturia jonë nuk zgjati përgjithmonë.
Gjithçka ndryshoi në një mëngjes të zakonshëm të muajit nëntor. Elenor u ankua se ndihej shumë e lodhur dhe kishte disa ditë që nuk kishte oreks. Në fillim menduam se ishte nga puna dhe nga stresi. Ajo nuk ishte njeri që ankohej lehtë, prandaj vendosëm të bënte disa kontrolle mjekësore.
Pas analizave të para, mjekët kërkuan ekzaminime të tjera. Kur morëm lajmin për sëmundjen e saj, sikur na u shemb e gjithë bota. Nuk ishte diçka që mund të kalonte me disa ilaçe dhe pushim. Gjendja ishte më serioze nga sa kishim menduar.
Marku ishte vetëm dhjetë vjeç kur filluan vizitat e shpeshta në spital. Ai nuk kuptonte të gjitha hollësitë e sëmundjes, por e shihte nënën duke u lodhur gjithnjë e më shumë. Shpesh e gjeta ulur pranë shtratit të saj, duke i mbajtur dorën dhe duke i treguar për gjërat që kishte bërë gjatë ditës.
Unë përpiqesha të qëndroja i fortë për të dy. Shkoja në punë, kthehesha në shtëpi, përgatisja ushqimin dhe pastaj e çoja Elenorin në spital. Kishte ditë kur flija vetëm disa orë, por nuk më interesonte. Mendimi se mund ta humbisja gruan time më tmerronte.
Një mbrëmje, ndërsa Marku po flinte në dhomën e tij, Elenor më kërkoi të ulesha pranë saj. Ishte shumë e dobët dhe mezi fliste. Më kapi dorën dhe më kërkoi të mos e ndërprisja.
“Brendon, e di që nuk është e lehtë për ty. Por nëse një ditë unë nuk do të jem më këtu, dua të më premtosh diçka.”
I thashë të mos fliste ashtu, sepse do të bëhej mirë dhe ne do të ktheheshim në shtëpi. Por ajo vazhdoi.
“Marku është ende fëmijë. Ai nuk ka askënd tjetër që mund ta mbrojë çdo ditë. Të lutem, mos e bëj të ndihet sikur ka humbur edhe ty. Ti je bërë familja e tij.”
I shtrëngova dorën dhe i premtova se Marku do të ishte gjithmonë djali im. Ajo mbylli sytë për pak çaste dhe dukej sikur kishte gjetur pak qetësi. Në atë kohë e besoja me gjithë zemër atë që po i thosha.
Por sëmundja përparoi shumë shpejt. Mjekët bënë gjithçka që mundën, por gjendja e Elenorit u përkeqësua. Pas disa javësh, një mëngjes, ajo ndërroi jetë në spital. Nuk do ta harroj kurrë atë telefonatë dhe as momentin kur hyra në dhomën ku ajo qëndronte.
Marku ishte në shtëpi atë ditë. Kur e mora dhe i thashë se nëna e tij kishte ndërruar jetë, ai nuk bërtiti dhe as nuk bëri pyetje. Vetëm më shikoi për disa sekonda dhe më pyeti nëse mund ta shihte edhe një herë.
E mora me vete në spital. Ai iu afrua shtratit, i puthi dorën dhe qëndroi aty pa lëvizur. Pastaj më pyeti nëse nëna e tij do të kthehej ndonjëherë. Nuk dija çfarë t’i thosha. E përqafova dhe u mundova të mos qaja para tij, por edhe unë isha i shkatërruar.
Funerali u mbajt disa ditë më vonë në një kishë të vogël në periferi të qytetit. Kishte ardhur familja e saj, miq, kolegë dhe njerëz që e kishin njohur gjatë jetës. Marku qëndronte pranë meje, i veshur me një kostum të zi që ia kishim blerë për atë ditë. Gjatë gjithë ceremonisë nuk foli pothuajse fare.
Kur u kthyem në shtëpi, heshtja ishte e padurueshme. Çdo dhomë më kujtonte Elenorin. Kupa e saj ishte ende në kuzhinë, palltoja varej pas derës dhe në komodinë kishte një fotografi të saj me Markun. Nuk arrija ta duroja as pamjen e atyre gjërave.
Në vend që të kërkoja ndihmë dhe të përpiqesha ta përballoja dhimbjen, fillova të izolohesha. Nuk flisja me askënd dhe acarohesha për gjërat më të vogla. Edhe Marku kishte ndryshuar. Ai rrinte shumë në dhomën e tij dhe herë pas here zbriste për të pyetur nëse mund të shihnim fotografitë e nënës së tij.
Unë nuk kisha forcë ta bëja këtë. Sa herë që ai e përmendte Elenorin, më dukej sikur plagët e mia hapeshin përsëri. Fillova të mendoja gabimisht se prania e tij ma kujtonte vazhdimisht humbjen dhe se ndoshta do të ishte më mirë nëse ai do të jetonte diku tjetër.
Sot e kuptoj sa e padrejtë ishte kjo mënyrë të menduari. Marku nuk kishte asnjë faj. Ai kishte humbur njeriun më të rëndësishëm në jetën e tij dhe kishte nevojë për dikë që ta mbante pranë, jo për dikë që ta largonte.
Por atëherë nuk e kuptoja.
Dhe pikërisht në ato ditë, kur duhej të kujdesesha më shumë për të, fillova të merrja vendimin që do të më ndiqte për dhjetë vitet e ardhshme.
### Kapitulli 2 – Fjalët që shkatërruan jetën e një fëmije
Ditët pas varrimit të Elenorit kalonin ngadalë. Shtëpia që dikur ishte plot me zëra, të qeshura dhe biseda, tani ishte kthyer në një vend ku secili qëndronte i mbyllur në dhomën e vet. Unë kaloja shumicën e kohës në punë, ndërsa Marku rrinte vetëm në shtëpi ose shkonte në shkollë. Nuk dinim si të flisnim me njëri-tjetrin, sepse të dy kishim humbur të njëjtin njeri, por po e përballonim dhimbjen në mënyra krejt të ndryshme.
Marku mundohej të sillej mirë me mua. Ndonjëherë përgatiste kafenë në mëngjes, ashtu siç e bënte Elenori, dhe e linte filxhanin mbi tavolinë. Herë të tjera më pyeste nëse doja të hanim së bashku. Unë përgjigjesha shkurt dhe kthehesha te punët e mia. Nuk e kuptoja se ai po kërkonte vetëm pak vëmendje, sepse kishte frikë se mos humbiste edhe njeriun e fundit që kishte në shtëpi.
Një pasdite, kur u ktheva nga puna, e gjeta ulur në dysheme pranë kutisë së fotografive. Kishte nxjerrë disa fotografi të vjetra të nënës së tij. Në njërën prej tyre ishim të tre në plazh, gjatë pushimeve që kishim bërë dy vite më parë. Marku po e mbante fotografinë në duar dhe po qante në heshtje.
“Brendon, a mund t’i vendosim këto fotografi në dhomën e ndenjjes? Nuk dua që të harrojmë nënën”, më tha.
Nuk e di pse reagova aq keq. Ndoshta sepse nuk mund ta përballoja pamjen e saj, ndoshta sepse isha i zemëruar me jetën që ma kishte marrë gruan. Por në vend që ta përqafoja, i thashë se nuk duhej t’i hapte më ato kuti dhe se duhej të më linte të qetë.
Ai i mblodhi fotografitë pa thënë asgjë dhe i vendosi përsëri në kuti. Pastaj u largua drejt dhomës së tij.
Disa ditë më vonë, më telefonoi shoku im i vjetër, Benson Charles. Ai e kishte njohur Elenorin dhe kishte qenë pranë nesh gjatë gjithë kohës së sëmundjes së saj. Më ftoi për një kafe, sepse kishte vënë re se nuk po dilja më askund.
U takuam në një restorant të vogël pranë qendrës së Brightonit. Benson më dëgjoi për një kohë të gjatë, pastaj më pyeti si po shkonte Marku. I thashë se djali ishte mirë, por se nuk po e kisha të lehtë të jetoja me të gjitha kujtimet që më sillte ajo shtëpi.
Benson më pa drejt në sy.
“Brendon, mos harro se edhe Marku e ka humbur nënën. Ai nuk ka më askënd tjetër që ta quajë familje çdo ditë. Ti je i vetmi që i ka mbetur.”
Nuk më pëlqeu ajo që dëgjova. I thashë se e dija këtë, por se edhe unë kisha të drejtë të jetoja jetën time. Benson nuk më kundërshtoi më. Vetëm më tha të mos merrja vendime të nxituara, sepse një fëmijë nuk duhet të paguajë për dhimbjen e të rriturve.
Megjithatë, fjalët e tij nuk më bënë të ndryshoja mendje.
Një javë më vonë, vendosa ta bëja atë që sot e konsideroj gabimin më të madh të jetës sime. Ishte një mbrëmje e ftohtë dhe Marku sapo ishte kthyer nga shkolla. Kishte lënë çantën pranë shkallëve dhe po përgatiste diçka për të ngrënë. E thirra në dhomën e ndenjjes dhe i kërkova të ulej.
Ai erdhi menjëherë, duke menduar se ndoshta do të flisnim për ndonjë gjë që kishte ndodhur në shkollë.
“Mark, mendoj se është më mirë që ti të shkosh të jetosh diku tjetër”, i thashë.
Ai më shikoi sikur nuk e kishte kuptuar mirë.
“Ku tjetër, Brendon?”
I thashë se kisha menduar që të shkonte te ndonjë i afërm i nënës së tij ose te dikush nga familja e saj. Pastaj shtova fjalët që nuk duhej t’i kisha thënë kurrë: se tani që Elenori kishte vdekur, nuk na lidhte më asgjë dhe se nuk isha i detyruar të kujdesesha për të.
Marku nuk foli për disa sekonda. Më shikonte me sytë e mbushur me lot, sikur po priste që unë të buzëqeshja dhe t’i thosha se ishte vetëm një shaka e keqe.
“Por ti më ke thënë se jam djali yt”, tha me zë të ulët.
Nuk pata përgjigje. Në vend që të tërhiqesha, vazhdova të flisja për vendimin tim. I thashë se nuk mund të qëndronte më në shtëpi dhe se duhej të përgatitej për t’u larguar.
Ai uli kokën. Nuk bërtiti, nuk më ofendoi dhe nuk më pyeti pse po ia bëja këtë. Vetëm u ngrit ngadalë dhe shkoi në dhomën e tij. E dëgjova duke hapur dollapin dhe duke lëvizur disa gjëra, por nuk shkova ta ndaloja.
Pas rreth gjysmë ore, u shfaq në korridor me çantën e shkollës dhe një çantë të vogël ku kishte futur disa rroba. Në dorë mbante një fotografi të nënës së tij. Ishte e njëjta fotografi ku ishim të tre në plazh.
U ndal para derës dhe më shikoi.
“A mund ta marr këtë fotografi?”, më pyeti.
I thashë se mund të merrte gjërat e veta. Ai e futi fotografinë në çantë dhe hapi derën.
Para se të dilte, u kthye edhe një herë.
“Unë mendova se ti ishe babai im”, më tha.
Pastaj doli.
E mbylli derën me kujdes, pa bërë zhurmë. Nuk pati asnjë përplasje, asnjë debat dhe asnjë fjalë tjetër. Vetëm hapat e tij që u larguan në trotuarin e lagësht.
Unë qëndrova në korridor për disa minuta. Pastaj shkova në kuzhinë, hapa një shishe vere dhe u përpoqa të bindja veten se kisha bërë atë që duhej. I thashë vetes se Marku do të gjente një familjar, se ishte mjaftueshëm i madh për të kuptuar situatën dhe se me kalimin e kohës do të më kuptonte.
Por atë natë nuk fjeta mirë.
Të nesërmen, Benson erdhi në shtëpi. Kishte marrë vesh nga një i njohur se Marku nuk jetonte më me mua. Kur i tregova se e kisha dërguar të jetonte te familjarët e nënës së tij, ai më pyeti nëse e kisha menduar mirë këtë vendim.
“Ku është tani?”, më pyeti.
I thashë se nuk e dija saktësisht, por se do të ishte në rregull. Benson u ngrit nga karrigia dhe më tha diçka që nuk e kam harruar kurrë.
“Brendon, ti nuk ke humbur vetëm gruan. Ke larguar edhe djalin që ajo ta kishte besuar. Një ditë do ta kuptosh çfarë ke bërë.”
U zemërova dhe i kërkova të mos ndërhynte në jetën time. Ai nuk u përgjigj. Mori xhaketën dhe doli nga shtëpia.
Kaluan javë dhe më pas muaj. Askush nuk më tregoi se ku jetonte Marku. Më vonë mora vesh se disa të afërm të Elenorit e kishin ndihmuar të gjente një vend ku të qëndronte. Ai vazhdonte shkollën dhe ishte regjistruar në një program muzikor për fëmijë. Nuk kisha guxim të kërkoja më shumë informacione.
Në fillim, përpiqesha të mos mendoja për të. Hoqa disa fotografi nga dhoma e ndenjjes, ndryshova mobiliet dhe madje rregullova dhomën ku kishte fjetur. Mendova se duke ndryshuar pamjen e shtëpisë do të arrija të harroja gjithçka që kishte ndodhur.
Por disa gjëra nuk mund të zhduken duke ndryshuar mobiliet.
Çdo ditëlindje të Markut më kujtohej se sa vjeç do të ishte. Në fillim mbushi njëmbëdhjetë, pastaj dymbëdhjetë, trembëdhjetë. Nuk e dija nëse dikush ia blinte tortën, nëse kishte shokë me të cilët festonte apo nëse kishte ende fotografitë e nënës së tij.
Një vit, bleva një dhuratë për të. Ishte një orë dore që e kisha parë në një dyqan dhe më kujtoi një bisedë të vjetër mes nesh. E vendosa në një kuti dhe e lashë në dollap. Për disa ditë mendova ta gjeja dhe t’ia dërgoja, por nuk dija ku ta nisja. Në fund, e lashë aty.
Vitet vazhduan të kalonin. U përpoqa të krijoja një jetë të re. Një herë njoha një grua me emrin Susan, por lidhja jonë nuk zgjati shumë. Kur ajo më pyeti nëse kisha fëmijë, i tregova se kisha qenë i martuar me një grua që kishte një djalë. Ajo më pyeti nëse kisha ende kontakt me të.
I thashë jo.
Susan më pyeti pse, por nuk gjeta forcë t’ia tregoja të vërtetën. Thjesht ndryshova temën. Ajo nuk këmbënguli, por më vonë më tha se kishte kuptuar që unë mbaja diçka të rëndë brenda vetes.
Ndërkohë, jeta e Markut kishte marrë një drejtim tjetër. Nuk i dija të gjitha hollësitë, por një ditë Benson më tregoi se djali vazhdonte të merrej me muzikë. Kishte fituar një bursë për të studiuar në një shkollë të njohur arti dhe po merrte pjesë në disa koncerte të vogla.
Më erdhi mirë kur e dëgjova këtë, por njëkohësisht ndjeva një dhimbje të çuditshme. Kisha premtuar se do ta ndihmoja të ndiqte ëndrrën e tij, por ai po ia dilte pa mua.
“Duhet të jesh krenar për të”, më tha Benson.
“Jam”, iu përgjigja.
Por në të vërtetë, nuk dija nëse kisha të drejtë të ndihesha krenar për një djalë që e kisha braktisur.
Dhjetë vjet kaluan më shpejt nga sa e kisha menduar. Unë isha tashmë 52 vjeç dhe jeta ime ishte bërë e qetë, por tepër e vetmuar. Shpesh kaloja mbrëmjet duke parë televizor ose duke lexuar gazetën. Nuk kisha më shumë njerëz me të cilët mund të ndaja gjërat e mia.
Një të martë në mëngjes, postieri la një zarf të bardhë në kutinë e postës. Nuk kishte asnjë shenjë të veçantë në pjesën e jashtme. E mora bashkë me faturat e zakonshme dhe hyra në kuzhinë.
Kur e hapa, pashë një ftesë elegante me emrin tim të shkruar në pjesën e përparme.
E lexova një herë, pastaj përsëri, sepse nuk po besoja atë që shihja.
“Zoti Brendon Henderson, jeni i ftuar në mbrëmjen gala të premierës muzikore të kompozitorit dhe pianistit Mark Henderson, e cila do të mbahet në Royal Crescent Hall, në qytetin Bath.”
Për disa sekonda nuk munda të lëvizja.
Në fund të ftesës ishte shkruar edhe një fjali me shkrim dore:
“Do të doja që të ishit i pranishëm në këtë mbrëmje të rëndësishme të jetës sime. Mark.”
U ula ngadalë në karrige. E mbajta ftesën në duar dhe fillova ta lexoja përsëri. Djali që kisha dëbuar nga shtëpia dhjetë vjet më parë, tani ishte një muzikant i njohur dhe po përgatitej për koncertin e tij të parë të madh.
Por ajo që më tronditi më shumë nuk ishte suksesi i tij. Ishte fakti se ai më kishte kujtuar.
Nuk e dija nëse duhej ta quaja ftesë për pajtim, një gjest mirësjelljeje apo thjesht një mënyrë për të mbyllur një kapitull të së kaluarës. Në mendjen time filluan të vinin shumë pyetje. A më kishte falur? A dëshironte të më tregonte se ia kishte dalë pa mua? Apo kishte diçka tjetër që unë ende nuk e dija?
Atë mbrëmje telefonova Bensonin dhe i tregova për ftesën.
Ai heshti për disa çaste, pastaj më tha:
“Brendon, shko. Nuk e di çfarë pret Marku nga ti, por të paktën këtë herë mos ik nga mundësia për ta parë.”
E pyeta nëse mendonte se djali do të më fliste. Benson më tha se nuk mund të premtonte asgjë, por një gjë ishte e sigurt: Marku nuk kishte qenë i detyruar të më dërgonte atë ftesë. Mund të kishte bërë sikur unë nuk ekzistoja, ashtu siç kisha bërë unë me të për dhjetë vjet.
Të nesërmen shkova në dyqan dhe bleva një kostum të ri. Nuk e dija nëse ishte e nevojshme, por doja të paraqitesha sa më mirë. Gjithashtu nxora nga dollapi orën që ia kisha blerë Markut për ditëlindje shumë vite më parë. E mbajta në dorë për një kohë të gjatë dhe mendova nëse duhej t’ia merrja si dhuratë.
Në fund e futa në xhep.
Mbrëmja e koncertit po afrohej dhe unë fillova të ndihesha gjithnjë e më nervoz. Nuk kisha frikë nga njerëzit që do të ishin në sallë. Kisha frikë nga momenti kur do të qëndroja përballë Markut dhe do të duhej ta shikoja në sy.
Për herë të parë pas dhjetë vjetësh, nuk kisha asnjë justifikim për atë që kisha bërë.
Dhe e dija se, pavarësisht se si do të shkonte ajo mbrëmje, duhej të pranoja çdo fjalë që djali im mund të më thoshte.
### Kapitulli 3 – Ftesa që më dha mundësinë të kërkoja falje pas dhjetë vitesh
Ditën e koncertit u zgjova më herët se zakonisht. Kisha fjetur shumë pak, sepse gjatë gjithë natës më ishte sjellë në mendje Marku. Mendoja se si do të dukej pas dhjetë vitesh, nëse do të më njihte menjëherë dhe nëse do të kishte dëshirë të më fliste. E dija se ai nuk ishte më fëmija që kisha lënë para derës së shtëpisë me një çantë shkolle në dorë. Tani ishte një burrë i rritur, me jetën dhe sukseset e veta.
Rreth mesditës, nxora nga dollapi kostumin që kisha blerë posaçërisht për atë mbrëmje. E vesha, rregullova këmishën dhe vendosa orën që i kisha blerë Markut shumë vite më parë në xhepin e brendshëm të xhaketës. Nuk e dija nëse do të ishte e përshtatshme t’ia jepja, por doja ta kisha me vete. Ishte e vetmja dhuratë që kisha ruajtur për të gjatë gjithë atyre viteve.
Kur mbërrita në Bath, salla e koncertit ishte mbushur me njerëz. Përpara hyrjes kishte fotografë, gazetarë dhe shumë të ftuar të veshur elegantë. Në një poster të madh ishte fotografia e Markut, me emrin e tij të shkruar poshtë. E pashë gjatë dhe më pushtoi një ndjenjë që nuk mund ta shpjegoj. Ai kishte arritur diçka të madhe dhe unë nuk kisha qenë aty për asnjë moment.
Një punonjëse e organizimit kontrolloi ftesën time dhe më tregoi vendin ku duhej të ulesha. Për habinë time, nuk më kishte caktuar në rreshtat e fundit, por në një vend shumë afër skenës. Në kartën e vendit ishte shkruar emri im. Kjo më bëri të mendoja se Marku e kishte kërkuar personalisht që unë të isha aty.
Pak minuta para fillimit, pashë një grua që po afrohej drejt meje. Ishte një grua rreth të pesëdhjetave, me flokë të shkurtër dhe një fustan të zi. Më pyeti nëse isha Brendon Henderson. Kur i thashë po, ajo u prezantua si Emily, menaxherja e Markut.
“Marku e di që keni ardhur. Para se të fillojë koncerti, më kërkoi t’ju jap diçka”, më tha.
Nxori nga çanta një zarf të vogël dhe ma zgjati. Brenda ishte një fotografi e vjetër. Ishte fotografia që Marku kishte marrë me vete atë natë kur e kisha dëbuar nga shtëpia. Në të ishim të tre, unë, Elenor dhe ai, duke buzëqeshur në plazh.
Në pjesën e pasme kishte shkruar me dorë:
“Edhe pse humba shtëpinë time, nuk doja të humbisja kujtimet e bukura që kisha pasur me ju të dy.”
Më dridheshin duart. Nuk mund ta besoja se ai e kishte ruajtur atë fotografi për gjithë këto vite. E futa përsëri në zarf dhe u mundova të qetësohesha, por lotët më dolën pa e kuptuar.
Emily më tha se Marku do të më takonte pas koncertit. Pastaj u largua për t’u marrë me organizimin.
Dritat e sallës u fikën dhe publiku filloi të duartrokiste. Pas disa çastesh, Marku doli në skenë. Kishte veshur një kostum të zi dhe mbante një buzëqeshje të lehtë. Për një moment nuk e njoha plotësisht. Ishte rritur, kishte ndryshuar, por sytë i kishte po ata që mbaja mend nga fëmijëria.
Ai u afrua te pianoja, përshëndeti publikun dhe falënderoi të gjithë ata që kishin ardhur. Pastaj filloi të luante.
Nuk jam njeri që kuptoj shumë nga muzika klasike, por ajo që dëgjova atë natë më preku thellë. Melodia ishte e qetë në fillim, pastaj bëhej më e fortë dhe më emocionale. Kishte diçka në të që më kujtonte shtëpinë tonë të dikurshme, ditët kur Elenor ishte ende gjallë dhe Marku ishte një djalë i vogël që vraponte nëpër korridor.
Në një moment, Marku ndaloi së luajturi për pak sekonda dhe iu drejtua publikut.
“Para se të vazhdoj, dua të tregoj diçka për pjesën që sapo dëgjuat. E kam shkruar duke menduar për nënën time. Ajo ishte njeriu që më mësoi të mos dorëzohesha, edhe kur gjërat bëhen shumë të vështira.”
Publiku heshti.
“Kur isha dhjetë vjeç, humba nënën. Për një fëmijë, kjo është një dhimbje që nuk mund ta kuptojë askush që nuk e ka përjetuar. Në atë kohë mendova se kisha humbur gjithçka. Por më vonë kuptova se jeta mund të të largojë nga vendet ku ke qenë i lumtur, pa të pyetur fare.”
Ai bëri një pauzë dhe shikoi përpara.
“Nuk dua të flas për njerëzit që më kanë lënduar. Dua të falënderoj ata që më ndihmuan të vazhdoja. Dhe dua t’ia kushtoj këtë pjesë nënës sime, Elenorit. Shpresoj që diku të mund të më dëgjojë.”
Pastaj filloi të luante përsëri.
Unë nuk mund t’i mbaja më lotët. Nuk po qaja vetëm për Elenorin, por edhe për atë djalë që kisha lënë të largohej pa e pyetur se ku do të flinte atë natë. Mendova se ndoshta ai kishte kaluar net të tëra duke u ndier i braktisur, ndërsa unë isha ulur në shtëpinë time duke u përpjekur të harroja gjithçka.
Kur koncerti përfundoi, e gjithë salla u ngrit në këmbë. Duartrokitjet zgjatën disa minuta. Marku u përkul disa herë për të falënderuar publikun. Unë gjithashtu u ngrita dhe duartrokita sa më fort që munda. Isha krenar për të, por njëkohësisht më vinte turp që nuk kisha qenë pranë tij gjatë rrugës që e kishte sjellë deri aty.
Pas koncertit, të ftuarit u drejtuan drejt një salle tjetër ku ishte organizuar një pritje e vogël. Unë qëndrova pak mënjanë, sepse nuk doja t’i afrohesha pa qenë i sigurt nëse ai dëshironte të më takonte.
Pas disa minutash, pashë Markun duke ardhur drejt meje. Nuk po buzëqeshte shumë, por as nuk dukej i zemëruar. U ndal disa hapa larg dhe më shikoi.
“Përshëndetje, Brendon.”
Ishte hera e parë që dëgjoja zërin e tij pas dhjetë vitesh.
“Mark…” thashë, por fjalët më ngecën në fyt.
Ai më zgjati dorën. Unë ia shtrëngova, por pastaj nuk munda të përmbahesha dhe e përqafova. Për disa sekonda ai qëndroi i palëvizur, pastaj më përqafoi edhe ai. Nuk ishte përqafimi i një fëmije që kërkon mbrojtje. Ishte përqafimi i një burri që kishte vendosur të përballej me të kaluarën.
“Jam shumë krenar për ty, bir”, i thashë.
Ai më shikoi dhe më tha:
“Faleminderit që erdhe. Për mua kishte rëndësi që të ishe këtu.”
Nuk prisja ta dëgjoja këtë. Mendova se do të më përballte me gabimin tim dhe do të më tregonte sa shumë kishte vuajtur. Ndoshta kisha frikë se do të më thoshte se nuk do të më falte kurrë.
E pyeta nëse mund të uleshim diku për të biseduar. Ai pranoi dhe shkuam në një tavolinë pak më larg nga të ftuarit.
Aty i kërkova falje.
Nuk u përpoqa të gjeja justifikime. I thashë se kisha qenë egoist, se kisha menduar vetëm për dhimbjen time dhe se e kisha harruar faktin që ai ishte vetëm një fëmijë që kishte humbur nënën. I thashë se nuk kishte asnjë faj dhe se nuk duhej ta kisha nxjerrë kurrë nga shtëpia.
Marku më dëgjoi pa më ndërprerë. Pastaj më tregoi se pas asaj nate kishte shkuar fillimisht te tezja e nënës së tij, një grua me emrin Margaret, e cila jetonte në një qytet të vogël pranë Bristol. Ajo e kishte pranuar në shtëpinë e saj dhe ishte kujdesur për të.
Në fillim kishte qenë shumë e vështirë. Kishte pasur frikë se mos e largonin edhe nga ajo shtëpi. Nuk flinte mirë dhe për një kohë të gjatë e mbante fotografinë e nënës nën jastëk. Por Margaret nuk e kishte trajtuar kurrë si barrë. Ajo e kishte ndihmuar të vazhdonte shkollën dhe të merrej me muzikë.
“Kur isha më i vogël, mendoja se ti nuk më doje kurrë. Më vonë kuptova se ndoshta ishe i shkatërruar nga humbja e nënës, por kjo nuk e ndryshon atë që ndodhi”, më tha.
I thashë se kishte të drejtë dhe se nuk prisja që të më falte vetëm sepse kisha ardhur në koncert.
Pastaj nxora nga xhepi orën që i kisha ruajtur për dhjetë vjet. Ia vendosa mbi tavolinë dhe i tregova se ia kisha blerë për ditëlindje, por nuk kisha arritur t’ia jepja.
Marku e mori në dorë dhe e pa për një kohë të gjatë.
“Ti e ke ruajtur gjithë këto vite?”, më pyeti.
I thashë po.
Ai nuk tha asgjë për disa çaste. Pastaj e vendosi orën përsëri në kuti dhe më falënderoi. Nuk ishte e rëndësishme dhurata, por fakti se për herë të parë pas shumë vitesh po flisnim hapur.
Para se të largoheshim, Marku më tregoi diçka tjetër. Më tha se në programin e koncertit kishte vendosur edhe një dedikim të veçantë për mua. E hapa programin dhe lexova:
“Për Brendonin, njeriun që dikur e quajta baba. Nuk mund ta ndryshojmë të kaluarën, por mund të vendosim çfarë të bëjmë me të sot.”
Nuk gjeta fjalë për ta falënderuar.
Atë natë u ktheva në shtëpi me një ndjenjë që nuk e kisha përjetuar prej shumë vitesh. Nuk ishte lumturi e plotë, sepse e dija se kisha humbur dhjetë vite të jetës së tij. Por ishte një fillim që nuk e kisha menduar kurrë se do të më jepej.
Gjatë muajve që pasuan, filluam të flisnim më shpesh. Në fillim vetëm me telefon, pastaj me takime të shkurtra. Një ditë më ftoi në studion ku punonte dhe më tregoi disa nga kompozimet e tij të reja. Kishte fotografi të Elenorit në mur dhe një fotografi të vjetër të treve, të njëjtën që kishte marrë me vete kur ishte larguar nga shtëpia.
E pyeta nëse mund ta mbante atë fotografi edhe në shtëpinë time, kur të vinte për vizitë.
Ai buzëqeshi dhe më tha se ndoshta një ditë do ta bënim një fotografi të re.
Dhe ashtu ndodhi.
Disa muaj më vonë, Marku erdhi në shtëpinë time për darkë. Për herë të parë pas dhjetë vitesh, u ulëm në të njëjtën tavolinë ku dikur hanim të tre. Folëm për koncertin, për muzikën dhe për shumë gjëra që kishim humbur gjatë gjithë atyre viteve. Nuk u munduam të silleshim sikur asgjë nuk kishte ndodhur. E dinim të dy se kishte ende shumë për të ndërtuar.
Para se të largohej, Marku më përqafoi dhe më tha:
“Brendon, nuk mund të kthehemi te koha kur isha fëmijë. Por nuk dua që të kalojnë edhe dhjetë vite pa folur me njëri-tjetrin.”
Atëherë e kuptova se ai më kishte dhënë diçka që nuk e meritoja plotësisht: një mundësi të dytë.
Sot, në dhomën e ndenjjes kam vendosur një fotografi të re me Markun. Pranë saj qëndron edhe fotografia e vjetër me Elenorin. Nuk i kam larguar më kujtimet e saj, sepse më në fund e kuptova se të kujtosh një njeri që ke humbur nuk do të thotë të largosh ata që ende i ke pranë.
Ndonjëherë Marku më thërret për të më treguar për koncertet e tij. Herë të tjera takohemi për kafe dhe flasim për gjëra krejt të zakonshme. Nuk përpiqem ta detyroj të më quajë baba dhe as të më falënderojë për gjërat që duhej t’i kisha bërë që në fillim.
Një mbrëmje, para se të largohej nga shtëpia ime, ai më tha se kishte vendosur të luante një pjesë muzikore në përvjetorin e vdekjes së nënës së tij. Donte që ajo të dëgjohej nga njerëzit që e kishin njohur dhe dashur.
Unë pranova të isha aty.
Dhe atë ditë, ndërsa dëgjoja muzikën e tij, mendova për premtimin që i kisha bërë Elenorit në spital. Nuk e kisha mbajtur atë premtim kur duhej, por Marku më kishte dhënë mundësinë të përpiqesha përsëri.
Kam mësuar një gjë që do të doja ta kisha kuptuar shumë më herët: një fëmijë nuk duhet të paguajë për gabimet, zemërimin apo dhimbjen e të rriturve. Marku kishte nevojë për një baba pikërisht atëherë kur unë zgjodha t’i ktheja shpinën.
Ai nuk u hakmor, nuk kërkoi të më turpëronte para të tjerëve dhe nuk më dërgoi ftesën për të më bërë të vuaja. Ai më ftoi sepse, pavarësisht gjithçkaje, kishte vendosur të mos e mbante gjithë jetën zemërimin brenda vetes.
Unë e kisha dëbuar nga shtëpia kur vdiq Elenor, por ai, dhjetë vite më vonë, më hapi përsëri derën e jetës së tij. Dhe kjo ishte një dhuratë shumë më e madhe se çdo falje që mund të kisha kërkuar.
Nëse kjo histori ju pëlqeu, atëherë lexo edhe këtë histori:
Ose lexo edhe këtë histori:
