«Fëmijët e tu le të presin, këtu hanë burrat njëherë»
Nuk e kisha me qejf fare me dalë atë natë nga shtëpia, hiç fare. Ishte nga ato ditët e nxehta të korrikut ku vapa te mbyt edhe në hije, e gjëja e fundit që doja të bëja ishte të vishesha mirë e të dilja nëpër restorante të shtrenjta. Po xhaxhai im, Agimi, kishte ditë që merrte në telefon e bënte presion te të gjithë: “Duhet me u mbledh! Kanë ardhur çunat nga Gjermania, duhet me u takuar si familje!”
Djemtë e tij, Agoni me Artanin, kishin dy vjet pa ardhur në Shqipëri. Kishin ikur atje në emigrim, punonin me ndërtim a ku ta di unë, e sa herë vinin te lagja jonë, dukeshin sikur kishin kapur qiejt me dorë. Agimi vetë gjithë jetën ka pasur atë smirën e njerëzve që duan me u shitur si ‘bosa’. Edhe kur s’ka pasur asnjë kokërr leku në xhep, ka ditur me marrë hua a me u futur në borxhe vetëm e vetëm që me rregulluar ndonjë darkë të madhe e me u thënë njerëzve: “Lëre se e keni nga unë.”
Burrin e kisha me shërbim jashtë qytetit për disa ditë. I thashë Agimit në telefon: “O xhaxhi, unë jam vetëm me çunat, janë të vegjël, lodhen shpejt, mbase vijmë ndonjë ditë tjetër nga shtëpia për vizitë.” Po ku të dëgjonte ai! “Jo jo, do vish patjetër! Sa të mirë i kemi çunat e tu, le të vijnë të hanë ndonjë gjë të mirë, s’kanë parë restorante të tilla ata.”
Kjo fjalia e fundit më vrau pak në vesh, po thashë me vete varja, xhaxhai është plak, e ka nga goja e nuk e ka nga shpirti. Kështu që i mora dy binjakët e mi, Edonin dhe Albinin. Janë gjashtë vjeç , çuna të urtë, po si çdo fëmijë i asaj moshe, kanë atë natyrën e tyre të pafajshme e kureshtare. Rrugës me makinë ua përsërita disa herë: “Çuna, po shkojmë te një restorant i madh me xhaxhi Agimin. Ju lutem rriji urtë, mos lëvizni shumë nga tavolina, edhe kur të vijë menyja do zgjedhim ndonjë gjë të thjeshtë që ju pëlqen juve, ndonjë pica apo makarona.”
Edoni më pa me ato sytë e tij të mëdhenj e më tha: “O mami, a ka pica me djathë atje?” “Ka mami, ka çfarë të doni ju,” i përkëdhela kokën dhe u parkuam te hyrja e restorantit.
Restoranti ishte nga këta të rinjtë që janë hap buzë detit, me drita të verdha të varura nëpër pemë, me tavolina me çarçafë të bardhë që shkëlqenin, e me kamarierë që mbanin papijon . Sa hyra, e pashë që atmosfera ishte e rënduar. Agimi kishte kapur tavolinën më të madhe në mes të verandës, aty ku shikonin të gjithë njerëzit. Agoni me Artanin ishin ulur me këmbët hapur, me nga një orë të madhe në dorë që u shkëlqente nga larg, e flisnin me zë të lartë gjysmë gjermanisht e gjysmë shqip, që ta dëgjonin edhe tavolinat anash se nga vinin.
“Ooo erdhi nusja e çunit!” bërtiti Agimi nga larg sa u afruam. “Eja Majlindë, eja ulu këtu!”
U ula te një karrige afër fundit të tavolinës. Djemtë e mi u ulën anash meje, pak si të trembur nga zhurma e nga dritat. Agoni me Artanin as nuk u çuan mirë për të më përshëndetur, thjesht ngritën dorën e vazhduan muhabetin për makinat e për shtëpitë që kishin parë me qira në Munih.
“Mirmbrëma xhaxhi, mirë se ju gjeta. Si ja kaluat rrugës o çuna?” i pyeta unë me edukatë. “Mirë moj , mirë,” tha Artani duke qeshur pa lidhje me vëllain e vet. “Rrugët e Shqipërisë copë-copë si gjithmonë, po u mësuam.”
I lashë të flisnin. Kamarieri u afrua me menytë në dorë. Ishin nga ato menytë e rënda prej lëkure të zezë, ku çmimet nuk kishin as shifra lekësh të vjetra, po gjithçka ishte me euro e me numra që të merreshin mendtë.
Agimi mori menynë e filloi me shfletuar me mburrje. “Marrim gjërat më të mira sot! Agon, Artan, zgjidhni çfarë të doni o babë. Sot nuk pyesim për lekë!” Agoni me Artanin nuk u menduan dy herë. Thirrën kamarierin e filluan me radhitur: “Na sill dy pjata me karavidhe me gjalpë e hudhra, dy biftekë viçi nga ata të importit me salcë tartufi, edhe verën më të shtrenjtë që keni.”
Kamarieri shkruante me vrap në bllokun e tij, duke buzëqeshur me mirësjellje profesionale. Agimi po fryhej si gjel nga kënaqësia se si po dukej para kamarierit e para njerëzve në tavolinat e tjera.
Lashë çunat e mi të shikonin faqe e makaronave. Albini më preku mëngën: “Mami, unë dua këto makaronat me molusk e djathë.” “Mirë zemra e mamit,” i thashë. Ktheva kokën nga kamarieri: “Për fëmijët po marrim dy pjata makarona…”
Nuk arrita ta mbaroj fjalën.
Xhaxhai im, Agimi, zgjodhi dorën mbi tavolinë e me një lëvizje të rëndë ua hoqi menytë nga dora dy binjakëve të mi. Pjatat e vogla të ujit që ishin përpara tyre i shtyu mënjanë me një zhurmë që tërhoqi vëmendjen e tavolinës ngjitur.
“O Majlindë, po boll se na lodhe sytë!” tha xhaxhai im me një zë të lartë e të ashpër, pa pasur fare turp nga njerëzit. “Fëmijët tuaj hanë pasi të rriturit mbarojnë. Çfarë makaronash e moluskash thoni ju? Këta janë gjashtë vjeç moj grua, nuk dinë me ngrënë në restorant. Do fillojnë me derdh salcën mbi çarçaf e me na turpëruar para botës! Lëri të presin një herë se nuk u bë kiameti. Këtu hanë burrat që punojnë e që do paguajnë, jo fëmijët me qumësht në gojë.”
Në atë moment, çdo gjë në tavolinë sikur u ngri. Agoni me Artanin ia krisën një gazi të mbytur, me ato të qeshurat e tyre arrogante, e vazhduan me lozur me telefonat e tyre të fundit. Agimi po rregullonte jakën e këmishës me një pamje triumfuese, sikur sapo vendosi rendin e duhur në familje.
Ktheva kokën nga Edoni me Albinin. Sytë e tyre të vogël u mbushën me lot aty për aty. Edoni ulën kokën poshtë e filloi me shtrënguar gishtat e vet të vegjël te pantallonat, ndërsa Albini më kapte dorën fort, me atë frikën e fëmijës që ndjen se e kanë fyer po nuk kupton pse. U erdhi keq, u ndjenë të vegjël e të padëshiruar në atë tavolinë të madhe.
Çdo nënë tjetër, jam e bindur, do kish bërë namin. Do kish ngritur karrigen, do kish bërtitur me të madhe e do i kish hedhur ujin në fytyrë atij plaku mendjemadh. Do kisha pasur të gjithë të drejtën e botës me i thënë dy fjalë që t’i mbante mend sa të kishte jetën.
Por unë e njoh mirë familjen time. E njoh mirë Agimin. Me njerëzit e ulët nuk pi ujë fyerja apo bërtitja, se ata ushqehen me atë lloj drame. Me ata pi ujë vetëm një gjë: me i lënë me u mbyt në turpin e tyre.
E mblodha veten. Bëra një frymëmarrje të thellë, e shikimi im u zbut. I meka duart e fëmijëve nën tavolinë e i shtrëngova ëmbëlsisht.
U ktheva nga xhaxhai im e i buzëqesha, me atë buzëqeshjen më të qetë e më normale që mund të ekzistojë: «S’ka problem, xhaxhi Agim. Ke të drejtë, janë të vegjël e lodhen.»
Agimi u fry edhe më shumë, duke menduar se unë u ula e u nënshtrova para autoritetit të tij prej ‘kryefamiljari’. “Ashtu de! Mësohu me dëgjuar se ne kemi më shumë përvojë në këtë jetë.”
Prita ekzaktsisht tre minuta. Kur kamarieri u largua drejt kuzhinës me porosinë e burrave për karavidhe e biftekë, unë u çova lehtë nga tavolina.
“Më jepni duart pak ju çuna,” u thashë djemve të mi me zë të butë. “Eja shkojmë të lajmë duart te tualeti.”
I mora nga njëra dorë secilin e u larguam nga tavolina e madhe. Por nuk shkova te tualeti. Restoranti kishte një pjesë tjetër mjaft të bukur, një verandë anësore, pak më e veçuar, me tavolina të vogla me pamje nga kopshti me lule e nga deti (ishte Tavolina numër 7). Aty ishte qetësi, frynte një erë e cooltë e nuk dëgjohej zhurma e pjatave të rënda.
U ula me çunat te ajo tavolinë e vogël. I fshiva lotët e vegjël Edonit e i thashë: “Shiko mami këtu. Askush nuk ju thotë juve se kur duhet të hani. Sot do hamë këtu të tre, si mbretër.”
Thirra kamarierin e asaj zone, një djalë i ri shumë i sjellshëm: “Më dëgjo të lutem. Ma shëno këtë Tavolinën 7, mënjanë nga ajo e madhja atje. Na sill dy porcione të mëdha me makarona me djathë e me salcë që u pëlqejnë fëmijëve, dy lëngje portokalli të freskëta, edhe për mua sill një pjatë me fruta deti e një gotë verë të bardhë.”
Djalit i shkëlqyen sytë: “Menjëherë zonjë!”
Brenda dhjetë minutave, pjatat tona ishin mbi tavolinë. Ishin të ngrohta, me një aromë të mrekullueshme. Edoni me Albinin filluan me ngrënë me oreks, po qeshnin, po më tregonin për lojërat që kishin bërë në shkollë, e po shikonin dritat e anijeve në det. Unë po shijoja verën time e po i shikoja me një qetësi absolute. Agimi nga tavolina kryesore më pa nga larg dy-tri herë, por mendonte se unë po rrija me fëmijët te këndi i kopshtit se nuk po doja me i bezdisur burrat gjatë muhabetit. Ai nuk e dinte se ne po bënim darkën tonë më të mirë.
Kaluam aty rreth një orë e gjysmë. Fëmijët përfunduan pjatat e tyre, hëngrën edhe nga një akullore me vanilje që ua porosita për ëmbëlsirë, e ishin të mbushur me gëzim e me energji.
Nga ana tjetër e verandës, te tavolina e madhe, pjatat me karavidhe e biftekë kishin mbaruar. Agoni me Artanin kishin kërkuar edhe nga një raund tjetër me pije të shtrenjta, e Agimi po bënte xhiro me dorë në ajër duke porositur ëmbëlsirat më të fryra të menyse për të gjithë tavolinën. E shihja nga larg se si po bënte si ‘zotni i madh’, duke i thënë kamarierit: “Sill edhe nga një kafe turke e nga një pije pas buke, se sot paguan Agimi! Sot nuk pyesim për shifra!”
Kur pashë që ata i mbaruan ëmbëlsirat e po fillonin me i pi kafet, i kapa djemtë prej dore e u kthyem te tavolina e tyre. Agimi më pa me një buzëqeshje mburravece: “E moj Majlindë, i lave fëmijët? A u qetësuan?” “U qetësuan xhaxhi, u kënaqën,” i thashë unë duke buzëqeshur lehtë.
Në atë moment, kamarieri kryesor u afrua te tavolina duke mbajtur në dorë atë kutinë e vogël prej lëkure ku futet fatura përfundimtare. Shifra aty brenda ishte e madhe, shumë e madhe, sepse vetëm karavidhet e vera e djemve të Gjermanisë kushtonin sa gjysmë rroge.
Agimi zgjodhi dorën me mburrje për të kapur kutinë e faturës.
Por unë u tregova më e shpejtë. U afrova te kamarieri e me një zë të qartë, të lehtë, por që u dëgjua pastër në të gjithë tavolinën, i thashë: «Faturën, ju lutem — Vetëm për tavolinën 7. Të tjerat janë të ndara».
Në tavolinë ra një heshtje e çuditshme. Agimi mbeti me dorën në ajër, me gishtat që i mbetën të hapur mbi tavolinë. Mezi e mblodhi veten e më pa me sy të zmadhuar.
“Çfarë po thua moj Majlindë? Ç’është kjo ‘tavolina 7’? Fatura është e gjitha bashkë, unë e dhashë urdhrin e unë jam kryetari i kësaj darke!”
Unë e shikoja drejt e në sy, pa as më të voglin tension, me atë buzëqeshjen më të ëmbël që mund të nxirrja: “Jo xhaxhi Agim. Ti the vetë nja dy orë më parë që fëmijët e mi hanë pasi të rriturit të mbarojnë. Ne nuk donim t’ju bezdisnim ju ‘të rriturve’ me karavidhet e me pjatat tuaja të shtrenjta. Kështu që unë i mora fëmijët, u ula te Tavolina 7, hëngrëm makaronat tona e pimë lëngjet tona në qetësi. Unë po paguaj vetëm atë që hëngrëm ne të tre te tavolina jonë. Pjesa tjetër është e jotja, se ti je ‘i rrituri’ që na ftove e që the se i lan të gjitha sot.”
Agoni me Artanin mbetën me gota në dorë. Nuk po kuptonin se çfarë po ndodhte.
Kamarieri, që i kish parë të gjitha skenat gjatë natës, e kuptoi menjëherë punën. Nxori faturën e vogël të Tavolinës 7, ma zgjati me respekt. Unë nxora kartën time të bankës, e kalova te aparati POS, lashë edhe një bakshish shumë të mirë mbi tavolinë për djalin që na shërbeu, e karta ime bëri atë tingullin e bukur e të shkurtër ‘bip’, që tregonte se pagesa u krye me sukses.
“Faleminderit shumë zonjë, natën e mirë!” më tha kamarieri duke më bërë me krye.
Agimi po skuqej në fytyrë. Iu bë fytyra si spec i kuq nga inati e nga turpi se si unë ia prisha atë figurën e ‘bos orderService’. “Pse moj me këtë sjellje do ma bësh ti mua?” bërtiti ai me zë pak të ulur, po me inat. “Lëre se e paguaj unë të gjithën! Unë nuk kam nevojë për lekët e tua!”
Nxori kuletën e tij të lëkurës me një lëvizje të shpejtë e me nerva. Nxjerr prej aty një kartë krediti me ngjyrë të artë që e mbante gjithmonë me vete për me u dukur, me atë sjelljen e vet të zakonshme egoiste, e ia zgjat kamarierit me mburrje: “E ke këtu! Futi të gjitha me këtë!”
Kamarieri mori kartën e artë të Agimit, e futi te aparati e priti.
Heshtja në tavolinë ishte aq e thellë sa dëgjoheshin vetëm valët e detit nga jashtë. Agoni me Artanin po shikonin nga i ati me krenari, duke menduar se babai i tyre do ta mbyllte këtë punë me sukses.
Aparati i POS-it lëshoi një tingull të gjatë e të bezdisshëm: Biiiiip-biiiip-biiiip.
Kamarieri e pa ekranin e aparatit, pastaj pa Agimin. “Zotëri, provoje edhe një herë të lutem.” Agimi fshiu djersët te balli me mëngën e këmishës. “Po po, kaloje përsëri, se këto rrjetat tuaja në Shqipëri s’punojnë fare!”
Kamarieri e kaloi për herë të dytë. Përsëri i njëjti tingull i gjatë e i ftohtë.
Fytyra e xhaxhait tim u zbardh fare, iu bë si letra e bardhë e çarçafit kur kamarieri tha me një zë të qartë: «Zotëri, karta juaj u refuzua. Thotë ‘Fonde të pamjaftueshme’. Keni ndonjë mënyrë tjetër pagese?»
Atij moment i ra goditja më e madhe e jetës.
Agimi filloi të dridhej në duar. Filloja të kërkonte nëpër xhepat e pantallonave, nxirrte disa karta të tjera të vjetra, disa fatura të palosura uji e dritash, por asnjë kartë tjetër nuk i punonte. Mezi nxirrte fjalët nga goja, zëri iu bë si i ngjirur: “Si… si u refuzua? Unë… unë kisha para këtu… Ka ndonjë gabim rrjeti te banka juaj…”
“Jo zotëri,” tha kamarieri me një zë pak më të rreptë tani. “Aparati ynë po punon shumë mirë, zonja sapo pagoi pa asnjë problem. Karta juaj nuk ka lekë.”
Agoni me Artanin ulën kokën poshtë, u skuqën deri te veshët nga turpi i madh që i mbuloi në mes të restorantit. Të gjitha tavolinat afër kishin kthyer kokën e po shikonin me kureshtje atë plakin që para një ore bënte si mbret e tani nuk kishte me çfarë të lante faturën.
“O Artan… o Agon…” pëshpëriti Agimi me zë të dridhur te djemtë e vet. “A keni ndonjë euro me vete o çuna? Nxirrni ndonjë kartë prej Gjermanie…” Agoni kërkoi nëpër xhepa e nxori vetëm një 20 euro para e një kartë që i tha se e kishte bllokuar në Gjermani. Artani s’kishte asnjë kokërr leku me vete, se ishin mësuar me idenë se ‘paguan babai’.
E shikoja nga dera e restorantit atë skenë të mjerë. Ishte po ai burrë që para dy orësh u hoqi pjatën nga dora dy fëmijëve gjashtëvjeçarë, me atë me e egërsinë e një njerëzi që do me shkelë mbi të tjerët për të ngritur veten. Tani po lutej te kamarieri, po pyeste çunat e vet me zë të ulur nëse kishin ndonjë euro nëpër xhepa, e po mendonte se cilin mik të merrte në telefon në orën dhjetë të natës për t’i sjellë para me vrap që të mos e thirnin te policinë.
I kapa dy çunat e mi prej dore. Edoni me Albinin më shikonin me buzëqeshje, të ngopur, të qetë e të lumtur që kaluan një natë të bukur.
“Eja çuna,” u thashë me zë të butë e me një kënaqësi të brendshme që nuk përshkruhet me fjalë. “Le të shkojmë të marrim edhe nga një akullore te sheshi, se nata është e ngrohtë.”
Kthyem kurrizin e dolëm në ajrin e freskët të natës, pa u kthyer më kurrë prapa. Dëgjohej nga larg vetëm zëri i Agimit që po mundohej t’i shpjegonte menaxherit të restorantit se pse nuk i punonin kartat.
Aty e kuptova edhe një herë diçka që gjyshja ime ma thoshte gjithmonë kur isha e vogël: Njeriu mendjemadh e gjen gjithmonë gropën me këmbët e veta. Nuk ke nevojë të bësh zhurmë apo të ngresh dorën për t’u hakmarrë, mjafton vetëm pak durim, një buzëqeshje e qetë, e ta lësh jetën ta bëjë punën e vet. Turpi që mori ai vetë atë natë para fëmijëve të tij e para gjithë atij restoranti ishte një mësim që nuk do ta harronte sa të kishte jetën.
Nëse ky tregimi ju pëlqeu atëherë lexoni edhe:
