Nëna udhëtoi pa i treguar askujt dhe kur hyri në dhomën e vajzës, kuptoi se dikush kishte fshehur një të vërtetë të tmerrshme
Telefoni i Artës ra pak pas orës dhjetë të mëngjesit, ndërsa ajo po rregullonte disa kuti me ilaçe në qendrën shëndetësore ku kishte filluar të punonte vullnetarisht pas daljes në pension.
Në ekran doli një numër që nuk e njihte. Për disa sekonda mendoi ta linte të binte, por diçka e bëri ta hapte. Ndoshta ishte ai instinkti që një nënë nuk e humb kurrë, edhe kur fëmija i saj është rritur dhe jeton qindra kilometra larg.
“Zonja Arta?”
“Po, unë jam.”
“Jam Venera, infermiere në qendrën e kujdesit në Anchorage. Po ju telefonoj për vajzën tuaj, Besartën.”
Arta mbeti pa lëvizur.
Një kuti që mbante në duar i rrëshqiti dhe ra në dysheme. Disa shishe u rrokullisën poshtë tavolinës.
“Çfarë ka ndodhur me Besartën?”
Infermierja heshti për pak.
“Ajo është këtu prej disa javësh. Gjendja e saj është rënduar shumë. Më ka kërkuar disa herë të gjej nënën e saj. Sot ishte më e vetëdijshme dhe më dha numrin tuaj.”
Arta ndjeu sikur dikush i kishte hequr tokën nën këmbë.
“Prej disa javësh?” pyeti ajo.
“Po.”
“Po pse nuk më ka telefonuar?”
Këtë herë heshtja e Venerës zgjati më shumë.
“Zonja Arta, besoj se duhet të vini këtu.”
Arta nuk pyeti më asgjë.
“Do të vij.”
Ajo mbylli telefonin, mori çantën dhe doli nga qendra shëndetësore pa i dhënë shumë shpjegime askujt. Vetëm kur hipi në makinë kuptoi se duart i dridheshin.
Besarta ishte vajza e saj e vetme. Kishte qenë gjithmonë një vajzë e qeshur, e dashur dhe shumë e lidhur me familjen. Pas martesës me Mirlindin, gjërat kishin ndryshuar ngadalë, aq ngadalë sa Arta në fillim nuk e kishte kuptuar.
Mirlindi ishte i sjellshëm kur ishin të tjerët përreth. Fliste bukur, vishej mirë dhe dinte t’u linte njerëzve përshtypjen se ishte burrë i suksesshëm.
Por Arta kishte vënë re diçka.
Sa herë që Besarta fliste, ajo shikonte më parë Mirlindin.
Sikur kërkonte leje.
Në muajt e fundit, telefonatat e Besartës ishin bërë gjithnjë e më të shkurtra. “Jam mirë, mami.” “Kam shumë punë.” “Do të flasim nesër.”
Pastaj edhe “nesër” ishte bërë një javë.
Arta e kishte pyetur disa herë nëse kishte ndonjë problem, por Besarta gjithmonë e qetësonte.
“Jam mirë, mami. Mos u shqetëso.”
Tani Arta po udhëtonte drejt saj dhe nuk mund të hiqte nga mendja një pyetje.
Pse askush nuk i kishte treguar se vajza e saj ishte sëmurë?
Në aeroport, ndërsa priste fluturimin, telefoni i saj u ndez përsëri. Ishte një mesazh nga Venera.
“Zonja Arta, para se të vini, dua t’ju them diçka. Ju lutem mos u trembni. Besarta ka nevojë për ju.”
Poshtë mesazhit ishte një fotografi e një dokumenti.
Arta e hapi.
Ishte një formular i qendrës së kujdesit.
Në pjesën ku duhej të shënohej personi i kontaktit, emri i saj nuk ishte askund.
Ishte vetëm emri i Mirlindit.
Arta u mbështet në karrige dhe mbylli sytë.
Pastaj pa diçka tjetër.
Në fund të dokumentit, me shkrim dore, Venera kishte shtuar një fjali.
“Mirlindi ka thënë se është jashtë vendit për punë.”
Arta ngriti kokën.
Në atë moment i erdhi një mendim.
Nëse ai ishte jashtë vendit për punë, pse në rrjetet sociale kishte publikuar fotografi nga një resort në Bahamas?
Ajo kishte parë fotot disa ditë më parë, por nuk u kishte kushtuar rëndësi. Mirlindi ishte me një grua tjetër, Zanfina, dhe në përshkrim kishte shkruar se po kalonin “ditët më të bukura të jetës”.
Arta kishte menduar se ndoshta ishte një udhëtim pune.
Tani nuk mendonte më kështu.
Fluturimi zgjati me orë dhe gjatë gjithë rrugës Arta nuk fjeti.
Ajo kujtonte Besartën si fëmijë. Vajzën që nuk flinte pa i treguar një përrallë. Vajzën që kishte mbledhur monedhat në një kuti të vogël për t’i blerë Artës një dhuratë për ditëlindje. Vajzën që kishte qarë ditën kur u largua për herë të parë nga shtëpia.
Por mbi të gjitha kujtonte telefonatën e fundit.
Besarta kishte heshtur gjatë.
“Mami?”
“Po, bijë.”
“Po të isha larg dhe të kisha nevojë për ty, a do vije?”
Arta kishte qeshur.
“Edhe nëse do të ishe në fund të botës.”
Besarta nuk kishte thënë asgjë për disa sekonda.
Pastaj kishte ndryshuar temë.
Arta tani e kuptonte se ajo pyetje nuk kishte qenë aspak rastësore.
Kur më në fund mbërriti, ishte natë.
Ajri ishte i ftohtë dhe qyteti dukej i qetë. Arta mori një makinë me qira dhe shkoi drejt qendrës së kujdesit.
Venera e priste te hyrja.
Ajo ishte një grua rreth të dyzetave, me fytyrë të lodhur, por me sy të butë.
“Zonja Arta?”
“Po.”
Venera e përqafoi shkurt.
“Besarta po ju pret.”
Arta nuk mundi të fliste.
Ecën nëpër një korridor të gjatë dhe të qetë. Çdo hap i dukej më i rëndë se tjetri.
Kur dera u hap, Arta ndaloi.
Në shtrat ishte Besarta.
Për një çast, nuk e njohu.
Ishte dobësuar shumë. Fytyra i ishte zbehur dhe flokët i ishin rralluar. Kishte një aparat të vogël oksigjeni pranë hundës dhe duart i kishte shtrirë mbi batanije.
Arta e ndjeu zemrën t’i çahej.
“Besartë…”
Sytë e vajzës u hapën ngadalë.
Për disa sekonda vetëm e shikoi.
Pastaj buzëqeshi.
“Mami.”
Arta iu afrua dhe i kapi dorën.
“Jam këtu, bijë.”
“Ti erdhe.”
“Sigurisht që erdha.”
Besarta filloi të qante.
“Unë mendova se nuk do ta merrje vesh.”
Arta u ul pranë saj.
“Çfarë nuk do ta merrja vesh?”
Besarta mbylli sytë.
“Që jam shumë e sëmurë.”
Arta e mbajti dorën fort.
“Sa kohë?”
“Katër muaj.”
Arta uli kokën.
Katër muaj.
Katër muaj kishte jetuar vajza e saj me një sëmundje të rëndë dhe ajo nuk kishte ditur asgjë.
“Çfarë të ka ndodhur?”
Besarta mori frymë me vështirësi.
“Filloi me dhimbje. Mirlindi tha se ishin nga stresi. Pastaj më çoi te mjeku. Më vonë doli se ishte diçka shumë më serioze.”
“Po pse nuk më telefonove?”
Besarta e pa drejt në sy.
“Sepse ai më tha të mos të shqetësoja.”
Arta nuk foli.
“Tha se ti do të vije këtu, do ta bëje gjithçka më të madhe dhe do të më mbushje kokën me frikë. Pastaj më tha se do të shërohesha.”
“Ku është ai tani?”
Besarta heshti.
“Tha se duhej të udhëtonte për punë.”
Arta nuk e duroi dot më.
“Mirlindi është në Bahamas.”
Besarta mbylli sytë.
“E di.”
Kjo përgjigje e goditi Artën më fort se gjithçka tjetër.
“Ti e di?”
“Po.”
“Atëherë pse?”
“Sepse ai më tha se nuk mund të rrinte duke parë një grua që po vdiste.”
Arta u ngrit.
Nuk donte që Besarta ta shihte zemërimin në fytyrën e saj.
Doli në korridor dhe Venera e priste.
“Sa kohë i ka mbetur?”
Venera uli sytë.
“Nuk mund ta them me saktësi. Mund të jenë disa ditë. Mund të jetë pak më shumë.”
Arta mori frymë thellë.
“Çfarë sëmundjeje ka?”
“Është përhapur shumë. Mjekët nuk besojnë se ka më trajtim që mund ta ndalojë.”
Arta u mbështet te muri.
Por pikërisht atëherë Venera i tha diçka tjetër.
“Ka edhe një problem tjetër.”
Arta e pa.
“Çfarë?”
“Financat.”
Venera e çoi në një dhomë të vogël.
Mbi tavolinë kishte disa dokumente.
“Besarta ka pasur kursime. Sipas dokumenteve që kemi parë, kishte rreth pesëdhjetë mijë euro.”
“Po.”
“Tani llogaria e saj është pothuajse bosh.”
Arta i mori dokumentet.
Transferime të njëpasnjëshme.
Gjithmonë drejt të njëjtit emër.
Mirlindi.
Ajo i lexoi një nga një.
Disa shuma ishin të vogla. Të tjera shumë më të mëdha.
“Kur kanë filluar?”
“Rreth tre muaj më parë.”
Arta ndjeu një ftohtësi në trup.
“Po shtëpia?”
Venera tundi kokën.
“Ka edhe diçka tjetër.”
Ajo nxori një kopje të një dokumenti pronësie.
Arta e lexoi.
Shtëpia ishte kaluar në emër të Mirlindit.
“Si?”
“Besarta ka nënshkruar disa dokumente gjatë kohës që ishte në trajtim.”
Arta nuk mund ta besonte.
Por dokumenti kishte firmën e vajzës së saj.
Atë natë, Arta nuk u largua nga qendra.
Ajo qëndroi pranë Besartës.
Kur vajza fjeti, Arta mori telefonin dhe thirri Blerimin.
Blerimi ishte kushëriri i saj, por mbi të gjitha ishte njeri që merrej prej vitesh me çështje ligjore dhe dokumente financiare.
“Blerim, kam nevojë për ndihmë.”
“Çfarë ka ndodhur?”
Arta i tregoi gjithçka.
Ai heshti gjatë.
“Arta, mos firmos asgjë. Mos kontakto Mirlindin. Mos e paralajmëro. Më dërgo çdo dokument që ke.”
“Po Besarta?”
“Rri me të. Për pjesën tjetër merremi ne.”
Të nesërmen, Blerimi kishte kontrolluar disa regjistra.
Ai i telefonoi Artës herët.
“Kam gjetur diçka.”
“Çfarë?”
“Besarta kishte një sigurim jete.”
Arta u ngrirë.
“Sa?”
“Dyqind mijë euro.”
“Beneficiari?”
Blerimi heshti.
“Mirlindi.”
Arta mbylli sytë.
Tani gjithçka kishte një pamje tjetër.
Ai nuk ishte larguar vetëm sepse nuk donte të shihte sëmundjen.
Ai kishte marrë paratë.
Kishte marrë shtëpinë.
Kishte zbrazur llogaritë.
Dhe kishte lënë veten si përfitues të sigurimit.
Por Blerimi nuk kishte mbaruar.
“Arta, ka edhe diçka më të çuditshme.”
“Çfarë?”
“Dokumentet e divorcit.”
“Çfarë divorci?”
“Besarta dhe Mirlindi janë divorcuar.”
Arta mbeti pa fjalë.
“Kur?”
“Para dy javësh.”
“Si?”
“Dokumentet thonë se kanë rënë dakord me mirëkuptim.”
Arta ndjeu sikur i ishte fikur trupi.
“Por ata ishin ende të martuar kur Besarta erdhi këtu.”
“Po. Dhe këtu është problemi. Dokumentet janë nënshkruar nga Besarta gjatë periudhës kur ajo ishte nën trajtim të rëndë.”
Blerimi vazhdoi.
“Po kontrollojmë nëse ajo ka pasur përfaqësim ligjor.”
“Nuk ka pasur.”
“Atëherë kjo mund të jetë shumë më serioze nga sa menduam.”
Arta u kthye në dhomë.
Besarta ishte zgjuar.
“Mami?”
“Po, bijë.”
“Çfarë po bën?”
“Po kujdesem për ty.”
Besarta buzëqeshi.
“Unë nuk dua që ti të luftosh për mua.”
Arta iu ul pranë.
“Nuk po luftoj për paratë.”
“Atëherë për çfarë?”
“Për dinjitetin tënd.”
Besarta nisi të qante.
“Më vjen turp.”
“Jo.”
“Kam qenë budallaqe.”
“Jo.”
“E kam lënë të më bindë.”
“Jo, Besartë. Ti ke qenë e sëmurë dhe ke besuar njeriun që duhej të të mbronte.”
Ajo e përqafoi.
“Turpi nuk është i yti.”
Atë mbrëmje, Besarta i tregoi Artës një gjë që nuk ia kishte thënë askujt.
“Mirlindi më ka thënë se do të kujdesej për mua vetëm nëse do të bëja gjithçka që më kërkonte.”
“Çfarë do të thotë kjo?”
“Më thoshte se nëse do të luftoja me të, do të më linte pa asgjë.”
Arta shtrëngoi dhëmbët.
“Ke ndonjë provë?”
Besarta mendoi gjatë.
“Kam një telefon të vjetër.”
“Ku është?”
“Në apartament.”
“Çfarë ka aty?”
“Mesazhet e vjetra.”
Blerimi organizoi që telefoni të merrej nga apartamenti pa e paralajmëruar Mirlindin.
Kur e hapën, gjetën qindra mesazhe.
Në disa prej tyre Mirlindi i kërkonte Besartës të firmoste dokumente.
Në disa i thoshte se ajo ishte shumë e dobët për të kuptuar financat.
Në të tjera e kërcënonte se do ta linte vetëm nëse ajo nuk pranonte.
Por mesazhi më i rëndësishëm ishte vetëm një fjali.
“Kur gjithçka të mbarojë, sigurimi do të na shpëtojë.”
Blerimi e lexoi disa herë.
Pastaj ngriti sytë.
“Ky njeri e ka ditur.”
Arta nuk pyeti çfarë kishte ditur.
E dinte.
Të nesërmen, ajo i kërkoi Besartës të mendonte për atë që donte të bënte me gjithçka që kishte mbetur.
Besarta nuk mendoi gjatë.
“Shkolla.”
“Çfarë?”
“Fëmijët.”
Ajo i tregoi se për vite me radhë kishte parë nxënës që nuk kishin libra, mjete shkollore dhe madje edhe para për ushqim.
“Do të doja të lija diçka për ta.”
Arta ia kapi dorën.
“Do ta bëjmë.”
Blerimi gjeti një avokat, Fatbardhin, i cili pranoi ta merrte çështjen.
Ai udhëtoi menjëherë drejt qendrës.
Fatbardhi nuk i premtoi askujt hakmarrje.
Ai u tha vetëm një gjë.
“Ne do të sigurojmë që vendimet e Besartës të jenë të sajat.”
Përpara se të bëhej ndonjë dokument, mjekët konfirmuan se Besarta ishte e vetëdijshme dhe e aftë të shprehte vullnetin e saj.
Ajo hartoi një testament të ri.
Shtëpia nuk do t’i shkonte Mirlindit.
Kursimet që kishin mbetur do të përdoreshin për një fond të vogël për nxënësit e familjeve me vështirësi.
Sigurimi do të kundërshtohej me prova.
Dhe ajo që kishte mbetur nga pasuria e saj do të administrohej nga Arta, Blerimi dhe një përfaqësues i shkollës ku kishte punuar.
Kur firmosi dokumentin e fundit, Besarta mbylli sytë.
“Kam frikë.”
Arta iu afrua.
“Edhe unë.”
“Por tani ndihem më e qetë.”
Ditët e fundit të Besartës nuk u mbushën me dokumente.
U mbushën me kujtime.
Arta i tregoi histori nga fëmijëria.
Blerimi sillte ushqime që Besarta nuk mund t’i hante shumë, por që i pëlqenin.
Venera vinte çdo mbrëmje dhe rrinte disa minuta.
Një ditë, Besarta kërkoi të dëgjonte muzikën që dëgjonte kur ishte në universitet.
Dhoma u mbush me zë të ulët.
Ajo buzëqeshi.
“Sa e çuditshme është jeta.”
“Çfarë?”
“Ne mendojmë se kemi kohë.”
Arta e mbajti dorën.
“Ke pasur shumë kohë për të qenë e dashur.”
Besarta e pa.
“Ti nuk u zemërove me mua.”
“Me ty? Kurrë.”
Të nesërmen në mëngjes, frymëmarrja e saj ishte bërë më e qetë.
Arta qëndroi pranë saj.
Në fund, Besarta hapi sytë.
“Mami.”
“Jam këtu.”
“Faleminderit që erdhe.”
“Do të vija gjithmonë.”
Ajo buzëqeshi.
“Unë e dija.”
Pak më vonë, dhoma u bë shumë e qetë.
Arta nuk e la dorën e saj.
Besarta iku pa qenë vetëm.
Por historia nuk mbaroi aty.
Tre ditë pas ceremonisë mortore, Zanfina telefonoi Artën.
Arta nuk donte të përgjigjej.
Por e bëri.
“Zonja Arta?”
“Po.”
“Duhet të takohemi.”
“Për çfarë?”
“Kam diçka që duhet ta shihni.”
Ata u takuan në një kafene të vogël.
Zanfina nuk kishte më asgjë nga ajo pamja që kishte parë Arta në fotografitë e Bahamasit.
Ajo dukej e lodhur.
“Unë nuk e dija të vërtetën.”
Arta nuk foli.
“Mirlindi më tha se ishte i divorcuar prej kohësh. Më tha se Besarta ishte larguar nga ai dhe se sëmundja e saj ishte diçka që e kishte kaluar më parë.”
Ajo nxori një dosje.
“Kur kuptova të vërtetën, u largova.”
Arta e hapi dosjen.
Brenda kishte kopje të disa faturave, mesazheve dhe dokumenteve bankare.
Por Zanfina nxori edhe një USB.
“Çfarë ka aty?”
“Një regjistrim.”
Arta e mori.
“Ku e gjete?”
“Mirlindi ma dërgoi gabimisht. Mendoi se po ia dërgonte dikujt tjetër.”
Fatbardhi e dëgjoi regjistrimin.
Në të dëgjohej zëri i Mirlindit.
Ai fliste për paratë.
Për shtëpinë.
Për sigurimin.
Dhe në fund thoshte një fjali që bëri edhe Fatbardhin të heshtte.
“Edhe po të mos zgjasë shumë, më mirë për ne. Shtëpia është në emrin tim dhe sigurimi është i imi.”
Kjo ishte prova që mungonte.
Fatbardhi e dorëzoi materialin te autoritetet.
Mirlindi u thirr për t’u marrë në pyetje.
Fillimisht mohoi gjithçka.
Pastaj fajësoi Besartën.
Tha se ajo kishte qenë e sëmurë dhe se nuk e dinte çfarë po firmoste.
Por dokumentet treguan diçka tjetër.
Ai kishte bërë transferimet.
Ai kishte organizuar divorcin.
Ai kishte ndryshuar pronësinë e shtëpisë.
Dhe kishte tentuar të përfitonte nga sigurimi.
Kompania e sigurimit pezulloi pagesën.
Pas hetimit, u hap një proces për dyshime mbi mashtrim financiar dhe shfrytëzim të një personi në gjendje të rënduar shëndetësore.
Mirlindi humbi punën.
Shtëpia iu rikthye pasurisë së Besartës sipas vendimit përkatës.
Paratë e marra padrejtësisht u kërkuan të ktheheshin.
Por për Artën, këto nuk ishin më gjërat më të rëndësishme.
Ajo nuk donte të jetonte gjithë jetën duke menduar për Mirlindin.
Disa muaj më vonë, Arta u kthye në shkollën ku kishte punuar Besarta.
Drejtori e priti në oborr.
“Do të donim të bënim diçka në emër të saj.”
Arta buzëqeshi.
“Çfarë?”
“Një bibliotekë.”
Kështu filloi gjithçka.
Një pjesë e parave që Besarta kishte lënë u përdorën për libra, kompjutera dhe materiale për fëmijët.
U krijua edhe një fond i vogël për nxënësit që kishin nevojë për ndihmë.
Në hyrje të bibliotekës u vendos një pllakë.
“Biblioteka Besarta.”
Arta e pa për një kohë të gjatë.
Nuk qau.
Për herë të parë, nuk ndjeu vetëm dhimbje.
Ndjeu edhe krenari.
Një pasdite, një vajzë e vogël iu afrua.
“Ju jeni nëna e mësueses Besarta?”
“Po.”
“Unë e kam pasur mësuese.”
“Si ishte?”
Vajza buzëqeshi.
“Ajo më tha një herë se nuk duhet të kem turp kur nuk di diçka. Më tha se njeriu bëhet i mirë duke mësuar.”
Arta u ul në gjunjë përballë saj.
“Besarta do të ishte shumë e lumtur që e mban mend.”
Vajza i dha një letër të vogël.
“Është për ju.”
Në letër shkruhej:
“Faleminderit që na e solle përsëri mësuesen.”
Arta e lexoi dy herë.
Pastaj e futi në çantë.
Ajo e dinte se nuk mund ta kthente vajzën e saj.
Nuk mund të ndryshonte muajt e fundit.
Nuk mund ta hiqte sëmundjen.
Por mund të bënte diçka tjetër.
Mund të mos lejonte që Besarta të kujtohej vetëm si një grua që kishte humbur betejën me një sëmundje.
Ajo do të kujtohej si mësuese.
Si vajzë.
Si shoqe.
Si njeri që kishte lënë diçka pas.
Ndërsa për Mirlindin, ajo nuk kërkoi më asgjë.
Një mbrëmje, Blerimi e pyeti:
“A nuk do të doje ta shihje se çfarë po ndodh me të?”
Arta tundi kokën.
“Jo.”
“Pse?”
“Sepse kam kaluar shumë kohë duke menduar për atë që bëri ai. Tani dua të mendoj për atë që bëri ajo.”
Blerimi heshti.
Arta vazhdoi:
“Mirlindi mendoi se po i merrte gjithçka Besartës. Paratë, shtëpinë, kursimet. Por nuk e kuptoi diçka.”
“Çfarë?”
“Se pasuria e saj më e madhe nuk ishte as shtëpia dhe as sigurimi.”
Ajo pa nga dritarja.
“Ishin njerëzit që e donin.”
Në atë mbrëmje, Arta shkoi në bibliotekë.
U ul në një tavolinë pranë dritares dhe nxori nga çanta një fotografi të vjetër.
Besarta ishte rreth dhjetë vjeçe.
Në fotografi po qeshte me gjithë shpirt.
Arta e vendosi fotografinë mbi tavolinë.
“Ja ku jemi, bijë.”
Dhoma ishte bosh.
Por për herë të parë, heshtja nuk i dukej e frikshme.
Ajo kishte ardhur shumë vonë për ta shpëtuar vajzën nga sëmundja.
Por kishte ardhur në kohë për t’i dhënë asaj diçka që Mirlindi nuk mundi t’ia merrte.
Besartës nuk iu mbyll jeta në një dhomë të qetë.
Ajo vazhdoi në qindra libra që u blenë për fëmijët.
Në nxënësit që mësuan të lexonin.
Në mësuesit që morën ndihmë kur sëmureshin.
Në vajzën e vogël që tashmë kishte një bibliotekë ku mund të lexonte pa pasur frikë se nuk dinte mjaftueshëm.
Dhe çdo vit, në ditëlindjen e Besartës, Arta shkonte në atë bibliotekë.
Nuk sillte lule.
Sillte libra.
Sepse një ditë, kur Besarta ishte ende fëmijë, i kishte thënë:
“Mami, kur të rritem dua që njerëzit të më mbajnë mend për diçka të mirë.”
Arta kishte menduar se ishte thjesht një fjali fëmijësh.
Tani e dinte se Besarta ia kishte lënë vetë përgjigjen.
Ajo nuk kishte pasur nevojë të jetonte gjatë për të lënë gjurmë.
Dhe ndoshta kjo ishte e vetmja gjë që Mirlindi nuk e kishte kuptuar kurrë.
Ai kishte numëruar paratë.
Besarta kishte numëruar njerëzit.
Dhe në fund, ajo kishte fituar atë që ai nuk mund ta blinte kurrë: kujtimin e mirë që mbeti pas saj.
Nëse të pëlqeu kjo histori, atëherë lexo edhe këtë histori:
Ose këtë histori:
